దీపావళి

(ఆరంభ)శూరులు


వీరుడివోయ్!
టపాకాయల మెలికెల తాడు మెడవంపులో తిప్పి
సర్పరాజును చుట్టిన శితికంఠుని తలపించి
ఒంటి చేతితో ఓ మూల వత్తికి నిప్పుపెట్ట తలపోసి
చుట్టూ చూసే ప్రజకి చేవ చూపించు నీవు
వీర మాతకు పుట్టిన వరపుత్రుడివోయ్!

సాహసివివోయ్!
వింత రంగులు చిమ్ము బుడ్డిని అరచేతిలో నిలిపి
చిచ్చుబుడ్డిని తారాజువ్వగా ఏమార్చు విరించివై
నిప్పు రవ్వల చినుకుల చురకలకు వెరవక
అగ్నితో అభ్యంగనము ఆచెరించెడి నీవు
ఆపదలతో ఆటలడుకొను ఆత్మీయుడవోయ్!

ధీశాలివోయ్!
వర్తులములో నిప్పు కణికలు విసురు చక్రమును పట్టి
సుదర్శనము వేలితో శాసించు విష్ణుమూర్తిలా ఒప్పి
వెలుగును వేగము తరుముకొని పోవు ఈ వింత క్రీడను
చిటపటల ఛటచ్ఛటలతో చేతి లాఘవమున చూపించు నీవు
కనికట్టు నేర్చిన గరడీవానివోయ్!

ప్రతి దీపావళికీ పుర వీధులలో ప్రదర్శనలిచ్చు ఈ మూర్ఖశిఖామణులు
బడాయి భేషజ డాంబికాలకు దత్తపుత్రులు తెలివిలేమి త్రిమూర్తులు


నవరాత్రి


వందేమాతరం


తంత్రులు తెగిపడే తీవ్రతతో
సత్తువ సడలకూడదను సంకల్పముతో
సన్నగిల్లే సకల శక్తులూ కూడదీసుకుని
వంటి లోని ఓపికను ఒక్కచోట కేంద్రీకరించి
కెవ్వుమనే కేరింతకి తొలిశ్వాస అందించి
ఆయువు అంకురార్పణకు ఆరాటపడు ప్రతి తల్లీ ఒక బ్రాహ్మిణి

ఎదురు దెబ్బల వేళ ఊరటై నిలిచి
చేవ చచ్చిన చోట చైతన్యము చవిచూపించి
విషయ మర్మముల కడ వివేచనను పెంచి
విచక్షణను పాటించు విఙ్ఞతను నేర్పించి
ఉన్న చోటనుండి సంతు ఉన్నతమును వాంఛించి
పెంపుదల బాటలో వెన్నటి నడుచు ప్రతి తల్లీ ఒక వైష్ణవి

పేగు పంచిన వారికే తెలుసు కడుపు కోత ఏమిటో
జన్మ ఇచ్చిన వారికే తెలుసు బ్రతుకు విలువ ఏమిటో
పట్టి కుడిపిన పాలతో పెరిగి పెద్ద అయి
పంచి ఇచ్చిన రక్తమాంసములతో ఒళ్ళు మదించి
కండ సిరితో మిడిసిపడి కన్ను కానక పేట్రేగు
రాకాసి మూక కడ మూడో కంటితో భస్మించు ప్రతి తల్లీ ఒక శివాని

ఒక్క మూర్తిలో మూడు రూపాలు, ఒకే గుండెలో మూడు భావాలు
వందే త్రైమూర్త్యాం మాతరం, వందేమాతరం

వినాయక చవితి

మర్మయోగి

అరమోడ్పులతో దృష్టి భౄమధ్యమున నిలిపి
అర్ధనిమీలితముతో సదా సృష్టి విచారము చేసెడి
త్రిగుణాతీతుడైన తాపసి
లోనికి దారివ్వక మోకాలడ్డిన బుడతడిపై
కృద్ధడై శిరమును ఖండించు దండనమేమి?

స్వామి ప్రసన్నతకు కైలాసమునే పెకలించి
తల బలుపుతో తలల మీద నిలిప సాహసించి
ఆ క్రమములో శివుని బొటన వేలి బరువున నలిగి
తెలివి తెచ్చుకున్న దశకంఠుని చందాన

తుంటరి తలను ఏనుగు తలతో ఏమార్చు మార్గము
తెంపరి తలకు నెమ్మది తనము నేర్పించు క్రమము
ఎదురుపడిన దానిని అణగద్రొక్కు శక్తి కలిగిన కరి
సంయనము పాటించి విచక్షణతో వర్తించు విధానమే
చిన్న తలపు స్థానే మెండు తలను ప్రతిష్ఠించుటలోని ఆంతర్యము

కాముని మరిగించి కామితమును జయించి
లేదన్న వారికి ఇక వదన్న వరకు ఇచ్చి
ఈప్సితములను ఈడేర్చు ఈశునికి
గజ ముఖునికి మూషికమును జత గట్టి
ముజ్జగములము వేగిర ఊరేగి రమ్మన ముచ్చటేమిటో?

అడిగిన తడవునే అరచేతిని కాలాగ్నిని చేసిచ్చి
వేడిన వెంటనే విషమును నిముషములో గుటకపెట్టి
ఊరు పోయిన వారికి వరముల వర్షములు కురిపించి
కన్న కొడుకు కడ మాత్రము కోరినది కట్టబెట్టని కారణము...

సామర్ధ్యమన్న శక్తియుక్తుల సంపత్తులే కాక
నాయకత్వ పటిమలో నమ్రత నిబద్ధతల ఆవశ్యకము
తలకు మించిన పనిని తల మీద మోపి
తెలియని చోట తగ్గి మెలగవలసిన ఙ్ఞానము
సోదాహరణముగ సుతునకు వివరించిన వైనము

తలను తీయుట తలంపును తొలగించుటే
కోరినది కాదనుట అణకువను అలవరచుటకే

స్వాతంత్ర్యము

దేశమంటే...


నీలాల నింగిని అందుకొను ఆశతో
పాతిన దిమ్మలో దింపిన కర్ర ఊతతో
మువ్వన్నెల జెండా మింటికెగయు నిమిషములో...

స్వతంత్రము 'స్వ' తోనే మొదలనీ
స్వేచ్చలో 'స్వ' లాభమే మెండనీ
స్వార్ధముతో 'స్వ' కృత్యములలో తరించు తరానికి...

తోటి వాడి కోసము తమను త్యాగము చేసుకున్న
వీరధనుల స్ఫూర్తిని ఒక్క మారు స్మరించుకుందాము

చూపు పక్క వాడి వైపు పాకగానె
వేష భాష భూషలను బట్టి
వేరు తరగతిగా విభజించుకొనెడి కుంచిత మనసుకు...

భిన్న భాగాల సమాహారమే శరీరమనీ
ఏది మొరాయించినా అడుగు ముందుకెయలేమనీ
దేని పరమార్ధమూ ప్రాముఖ్యతా దానికున్నదనీ...

ఏకత్వము కానరాని ఐదు వేళ్ళతో ఆవిష్కరించిన జెండాకు
చప్పట్లు కొట్టే చేతులను చూసి గుర్తుచేసుకుందాము

జంతువుల కిచ్చిన విలువ సాటి మనిషికివ్వక
చిహ్నాలకిచ్చిన గౌరవము చెంతనున్న వాడికి చేరనీయక
ఆపదలో ఉన్న వాడికి ఆపన్న హస్తము అందీయక...

ఆవును అంతమొందించ పూనుకున్నాడనీ
జాతీయ గీతాన్ని సుస్వరముతో ఆలపించలేదనీ
వేరు ప్రాంతాలనించి ఉద్యోగాలు కాజేయ వలస వచ్చాడనీ...

వైరుద్ధ్యాల వంక చూపి వైషమ్యాలను వెదజల్లే
వేర్పాటువాదపు విష కోరలు మనమే పెకలించుకుందాము

పండగ పూట కొత్త బట్టలు కట్టుకుని
బూజుబట్టిన భావలను మాత్రము పదిలముగా దాపెట్టుకుని
నలుగురితో పాటు నేటి గురించి వందిగా వల్లించు భారతీయునికి...

స్వరాజ్యమంటే ఇష్టారజ్యమని
నా దేశమంటే నాదే దేశమని
నా దారి కాక ఇక గతి గోదారే నని...

దేశమంటే మట్టిగానే పరిగణించే పిచ్చి మూఢ భక్తుడా
నీ దేశ భక్తి గీతము అమ్మను తిట్టకురా లంజకొడకా వంటి కీర్తి గానమేరా!

We didn't start the fire - 1

We didn’t start the file
It was always burning
Since the world’s been turning

We didn’t start the file
No we didn’t light it
But we tried to fight it

 - Billy Joel

Wealth

They say it is the one-percenters, who hoard more than 70% of global wealth while the other 99% scrap for the rest. There were global movements - the Occupy showdowns, the constant fixtures of friction at WTO and Davos summits etc - in the recent times decrying this unfair imbalance in the society handing undue advantage to the rich helping them pull more and more away from the baseline. While there is certainly no argument that rich are indeed getting richer (when was it not?), never before in history has there been a greater democratization in the process of getting rich, where anyone worth an idea and a will to see the idea to fruition is rolled a red carpet into the balcony section of the society. What was once natural resources - air, water, land, oil, mining, gold - that minted millionaires, technology has now levelled the playing field and turned pimpled and gangly teenagers into instant billionaires all the by the virtue (and the marketability) of their ideas. The innovation revolution that started chugging since the late 80s, gathering up the steam in the 90s and roared to its full speed in the 00s, proved to be the greatest advertisement for the capitalistic ideology, aided amply by the fall of the communist empire over most of Eastern Europe and Russia, decimating the concept of pure socialism once and for all. Times were good, stock markets glossed over the systemic issues in the society, the main of which was the growing class divide, money was thrown indiscriminately around at practically every problem that plagued the world. And then the bottom fell.

Dot-com crash, 9/11 and housing market collapse, the three epochal events that razed down all that had been built over close to couple of decades, brought prosperity to its knees and made the world realize the illusion and fallacy of its wealth based economies. Before the turn of the decade in the new century, some companies were wiped off the face of relevancy, some countries were left gasping for a helping hand and society, in general, was cauterized against dreaming big (and foolish). In one of his rip roaring routines, 'You are all diseased', George Carlin, the clairvoyant comedian, cautioned against this current situation, that all the safety and comfort that materialism offered were merely a fog that would just melt away at the first sign of trouble, specifically mentioning the issue of latent terrorism to be the first domino that would set the ball rolling....and all this prophecy in 1996, when everything was just going swimmingly well. Well, it doesn't really take a seer or a soothsayer/doomsayer to look at the fault lines and the instability of the system and then glance at the glossy towers being built upon with a gusto, and predict that it would all come crashing down soon enough. After each of the three major crises above, when the society settled down to pick up the pieces, out came these naysayers out of the woodwork waving their theories and models that they claim they had been warning the society with but to no avail. While it would seem painfully obvious, 'What goes up must come down' which is just another way of saying that perpetual growth is a fallacy, something that prognosticators at stock markets loathe to agree, it is the fallout of the painful falls that is anything but. A Dotcom crash might have had the think-tanks think twice about making blind investments in invisible products, but that's the extent of it. But the fallout of 9/11, the body count is still rising 17 years after those embers have died down. Closing on those heels, the global economic shutdown following the housing market collapse saw a fallout of a completely different kind where security concerns of the society went head on with the economic anxieties giving rise to xenophobia, protectionism, nationalism and other forms of ideologies that called for societies to close down to anything new or foreign and retreat to safe compounds of the tried and tested.

It had been all done before empires rising and falling, civilizations cresting and crashing, societies tumbling and turning, so much so that every subsequent evolutionary cycle appears to have incorporated the lessons from the previous iterations and was better for it. This is where Twain's quote about history not repeating but rhyming comes into play. Where once was anarchy bringing about downfall of societies, monarchies took to power next, held the society by some rule of law, which over a period of time created its own imbalances and inequities, due to the concentration of power in a single seat and with it the inexorable tying of the fate of the collective to the whims and fancies of a single individual, fomenting resentments and fostering revolutions. Monarchies fell and then it was the turn of the autocracies, plutocracies, and dictatorships, each with its own share of blame games in power distribution. Like Churchill who said that democracy is the worst form of government except for all the others, there was no choice for modern society but to embrace this rule of the ruled. It looked natural and logical, there was no permanent ruling class, the subjects have a say in deciding whom to hand over the reins to and when aggrieved, they have a non-violent release mechanism in elections. What could go wrong now? While it may seem the reasons and causes for why societies fall and rise (since the period of enlightenment) center around power struggles, it is in fact the uneven distribution of wealth and the ungainly measures taken for the protection of that wealth which is in fact the true motive for social upheavals and uprisings.

After the breakup of Soviet Russia into independent states, the monied class, whose vested interests spread across every wealth generating avenue of the modern society - banks, oil, steel, mining - took indirect control of the government, an oligarchy, with the sole intention of protecting their business interests regardless of whoever is the high seat of power. An interesting phenomenon in Indian politics too in the past decade or so, where businessmen, who earlier propped figure heads to be their mouthpieces in the administration bankrolling their costly campaigns, started to take control of their destinies and speak for themselves by entering the election fray directly, making the Indian democracy a refined version of oligarchy. Be it in more advanced societies, like Western Europe and US, or authoritarian regimes, like China, or a mix of the two, like India, it is strictly money that is calling the shots giving rise to a class schism, this time around, quite ironically, by capitalism and democracy. While the present day turmoil in Western democracies appear to be stemming from their immigration policies and migration crises, where people from impoverished and war ravaged nations and fleeing from and flocking for more stable pastures of the West, the seeds of the suspicion were sown much earlier in another concept that capitalism itself peddled and exported to the world, globalization.

It would appear a double standard of sorts, going by the plain definition of globalization, which calls for a near borderless world where goods have to freedom to move about freely with no obstacles put in the way between the producing and the consuming ends, while the true effects of it calls for erecting walls and imposing sanctions once the osmosis truly happened. In the days of General Agreement on Trades & Tariffs (GATT), bilateral relations were in vogue with countries handing out the prized Most Favored Nation status to whomever it wished to go to the ball and dance with, and in case of any violations of the terms agreed upon, an arbiter was called in to resolve the crisis. But contentment was never Capitalism’s strongest suite. Why settle for one country when the entire world can be brought under one ambit and dictated terms to, prying open tough and stubborn markets with a carrot and stick approach (buy little of theirs to selling a lot of ours) and create even more avenues to its products. Industries and sectors which were once setup in safe and stable societies soon moved away to place where they both could be compromised at the altar of profit. Consider what just happened here. The communities from where these industries were uprooted crumbled, while the countries where these have been moved to often condoned sub par working conditions, building up anger and resentments on both sides of the globalization equation. While the corporations certainly stood to benefit with this new mantra of capitalism, better margins with lower costs, a far cry from its founding principle of better profit through continuous innovation, this move certainly uncoupled the traditional symbiotic relationship between an organization and the ecosystem it was housed, benefiting only a tiny slice of decision makers and stakeholders, leaving the rest disillusioned, disenchanted, disenfranchised and ultimately divested of the glowing notion of capitalism.

The firms that have moved away have naturally seen a surge in their profitability quotients and consequently an uptick in their market value, all contributing to a surge in global stock indices. Stock market, once a bellwether for the health of an economy, now turned into a cruel sport brandishing the spoils of the privileged. And what does that disconnect between the apparent and the reality manifest as?

Cont'd in next part - Migration

శ్రీరామ నవమి

నరావతారం

ఒంటిని మరిగించే అగ్ని గోళాన్ని
పంటి కింద ఫలహారము చేయాలని
గగన తరువులో చదల పండును
తండ్రి ఊతముతో దరికి చేరాలని
ఉవ్వెతున ఎగసి పట్టుకోబోవు పాపానికి
దవడ వాయగొట్టించుకున్న ఫలితానికి
విచక్షణా దక్షుడాయె హనుమ
శిక్షతో శిక్షణందిన కనుమ

ముక్కు మూసుకుని పక్క నక్కిన మునులను
మూడు చెరువుల నీళ్ళు గుక్కతప్పక తాగించి
జన్నముల కోసము తెచ్చిపెట్టిన ద్రవ్యరాసులను
చెట్టుతొర్రలలో దాగుడు మూతలంటూ దాచిపెట్టి
అడ్డాల నాడు అబ్బిన పిల్ల కోతి చేతలతో
గడ్డాల వారిని ముప్పు తిప్పలు పెట్టించి
వారి శాపముతో ఉన్న విద్దెలన్ని మరచిన మారుతి
బలము కండది కాదు గుండెది అని నేర్చెను అప్పటి సంధి

కాల మహిమ వల్ల తను చేయని తప్పులకు
అన్న చేత చావు దెబ్బలు తిన్న చిన్న రాజుకు
న్యాయమైన నడతగ కొండంత అండగా నిలబడిన సమవర్తి
చెరలోని సతిని చేరలేని రాజ్యాన్ని తలచుకుని విలపించు మిత్రునికి
విఙ్ఞతతో వేళకు మాట సాయము విశ్వాసముతో అదనుకు మనిషి సాయముతో
అవసర సమయములో ఉచిత సలహాలతో అక్కర్కకు వచ్చిన ఆప్తహితుడు
కష్టములలో కూడా కలిసి నడచిన జీవిత భాగస్వామి
సుఖములలో కర్తవ్యము గుర్తు చేసిన మనస్సాక్షి

కోతిగా పుట్టి కోటి పుణ్యాల పెంపుగా ఎదిగి
నరునికి వానరునికి వారధిగా నిలచి
కోతి నుండి మనిషి పుట్టెనన్న పరిణామ సిద్ధాంతానికి
నిలువెత్తు రూపముగా నిల ఆంజనేయుడు
హరిహరాంచింతమైన ఆదికావ్యాన్ని
అగ్నిపునీతము చేసిపెట్టిన సూత్రధారుడు

యుగాది

నాక - నక్క

ఎప్పుడో ఎక్కడో ఎవరో ఎందుకో
మొదలిచ్చి వదిలిన మరబొమ్మ ఇది
చుక్కల చుట్టూ గోళాలూ గ్రహాలూ
గిరి తప్పక గిరగిరా తిరుగుతూ
తమ క్రమబద్ధమైన కదలికలో 
కొత్త కొత్త క్రీడలు సృజించుకుంటూ
సహజాతమైన సమయ పరిమాణముతో పాటు
వియన్మండలిన పరిధి పెంచుకుని పోతూ
అలుపెరగక అంతములో అడుగులు వేసుకుంటూ
తోటి ఆటకుల కూడి ఆడే ఒంటరి ఆట ఇది

ఇరుసు నుండి ఓ పక్కకొరిగిన ఒక్క కారణాన
కాలాల కల్పతరువులు వెలిసెనీ జగాన
ఋతువుకొక రంగు రుచి అనుభూతి
కాలానికొక వేళ వేష భూష
ప్రకృతితో మమేకమైన ప్రాణికోటి
పద్ధతులను కాలనుగుణముగా మార్చుకుంటూ
దివరాత్రాల చీకటివెలుగులలో
జీవన దిశానిర్దేశము చేసుకుంటూ
పరిధులు దాటి పైనెక్కడో జరిగే జగన్నాటకములో
తెలియని పాత్రను తలవంచుకుని పొషించుకునే వింత భూమికిది

అంతరిక్ష గవాక్షాలలో కంటపడని అద్భుతాలకీ
నేల మాళిగలో పూటా దర్శనమిచ్చే దైనిందినానికీ
పేర్లు పుట్టించి పండగలు పెట్టించే సంస్కృతి
అనాదిగా మనిషికి అందివస్తున్న వారసత్వపు ఆస్తి
కొత్త చిగురు వేసినా ఇంట నలుసు చేరినా
చెట్టు మోడు వారిన గుండె ఆట ఆపినా
ఆరంభానికో సంబరం వీడ్కోలులో గాంభీర్యం
తరతరాలుగా మనిషి నేర్చిన జీవన వేదం
అంతు అగుపడని ఈ చిరంతన చక్ర భ్రమణములో
వెళ్ళిపోయినది తిరిగి వస్తుందన్న విషయము వెల్లడి చేయునీ యుగాది