పుస్తక సమీక్ష : The Innocent Man




గణేష్ ఉత్సవాల నేపధ్యంలో నేర చరిత్ర కలిగిన వాళ్ళని ముందు జాగ్రత్త చర్యగా జైళ్ళలోకి తోయడం, నగరంలో భారీ దొంగతనం ఏది జరిగినా పేరు మోసిన ముఠాలకు ముందస్తుగా విచారణల పేరుతో థర్ద్ డిగ్రీ తీపి రుచులను మారు వడ్డించడం వ్యవస్థకు చిరపరిచతమైన చర్యలు. ఇవి చూసినప్పుడు శిక్ష పడేది చేసిన నేరానికా, ఉన్న నేర ప్రవృత్తికా అన్న మీమాంస వ్య్వస్థను వేధించక మానదు. నేరాన్ని నివారించడనికి, సంఘాన్ని పరిరక్షించుకోవడానికి ఇవన్నీ ఆవశ్యకాలు అని సంఘం ఎంత సరిపెట్టుకున్నా, అదే శిక్షాస్మృతిలో వందమంది నేరస్థులకు శిక్ష పడకపోయిన పర్వాలేదు, ఒక్క అమాయకుడు కూడా చేయని నేరానికి బలి అవకూడదు అన్న సూత్రం అంతర్వాహినిగా చెలామణీ అవుతుందన్నది నిర్వివాదాంశం. శోచనీయమైన విషయం ఏమిటంటే, ఇంత ప్రాధమిక సూత్రం అంతర్వాహినిగా, ఆకాశంలో అరుంధతిగా, లేక చెప్పుకోవడానికి బావున్న నానుడిలాగా కాక, ఒక స్థిరమైన చట్టంగా తర్జుమా కాకపోవడం. ఆ కారణంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేల కొద్దీ నిర్భాగ్యులు వంచిత పరిస్థితుల దృష్ట్యా నేరస్థులుగా ముద్ర పడిపోయి జైలు గోడల మధ్య కృశించిపోవడమన్నది నాగరికతకు చెంప పెట్టుగా, సమాజానికి మాయని మచ్చగా ముద్ర పడిపోయింది. వాళ్ళు చేసిన ఏకైక నేరం, అంతకు మునుపు సంఘం చేత నేరస్థులుగా ముద్ర వేయించుకోవడం. 70వ దశకంలో ప్రఖ్యాత హాలీవుడ్ దర్శకుడు స్టేన్లీ కూబ్రిక్ 'A Clockwork Orange' అన్న చిత్రంతో నేర ప్రవృత్తిని శిక్షాస్మ్రితిని ఒక్క కుదుపు కుదిపాడు. అందులో అసాంఘిక భావాలు ధమనుల్లో జీర్ణిచుకుపోయిన ఒక కరుడు కట్టిన నేరస్థుడిని, శిక్షా వ్యవస్థ అప్పుడే కనిపెట్టబడిన ఒక కొత్త ప్రక్రియ ద్వారా సంస్కరణకు ప్రయత్నిస్తుంది. ఆ ప్రక్రియ ఒక విధంగా ఆ నేరగాడిలో మానవత్వం మొలకెత్తించడానికి బదులు, మనిషితనన్నే కూకటి వేళ్ళతో పెకలించివేసి చివరికి పిచ్చివాడిని చేస్తుంది. కొండ నాలుక - ఉన్న నాలుక చందాన సమాజ బాధ్యత నేరానికి శిక్ష వేయడం వరకే గాని, ఆ ప్రవృత్తిని ప్రేరేపించే మనసు మీద సమాజానికి ఎటువంటి హక్కు లేదని తేలుస్తుంది. సినిమా కాబట్టి విమర్శకులు ఆహా అన్నారు, ప్రేక్షకులు ఓహో అన్నారు. నిజ జీవితం లో సమాజం కాసింత కాని, శిక్షాస్మృతి రవ్వంత గాని మారిన పాపాన పోలేదు. ఇటువంటి అదిగో తోక అంటే ఇదిగో పులి అన్న సమాజ అసంకల్పిత ప్రతీకార చర్యలకు బలైపోయిన ఒక వాస్తవ కధ, జాన్ గ్రిషం కలం కార్చిన ఒక కన్నీటి బొట్టు  'The Innocent Man : Murder and Injustice in a small town'

ఒక యువతి మానభంగం హత్యలకు బాధ్యుడిని చేసి ఒక వ్యక్తిని చట్టానికి రెండు కళ్ళ వంటి రక్ష-శిక్ష వ్యవస్థలకు రూపులైన పోలీసు యంత్రాంగం, చట్టం మంత్రాంగాలు కలిసి చేయని నేరానికి ఉరికొయ్యల ఊగులాటలకు ఎంత దగ్గరగా చేర్చాయో అన్నది స్థూలంగా కేసు. సరి సరి ఈ బాపతులు నేర చరిత్రలో కోకొల్లలు, ఈ మాత్రానికే న్యాయ దేవతకు ఏదో నడి బజార్లో పరాభవం జరింగిందన్నట్టు ఆవేశలూ ఆక్రోశాలు శోకాలూ ఎందుకో! అవును, ఈ బాపతలు మన ధర్మ పన్నాలలో చర్విత చరణాలూ నిత్య పారాయణాలూ. ఆ నేరాలు చేసింది నేను కాదు అని గింజుకున్నా, గొంతు చించుకున్నా  వినిపించుకోకుండా, ఏదీ నువ్వు ఆ నేరాలు చేయలేదని నిరూపించుకో అని జవాబుదారీతనాన్ని (burden of proof) ఎదురు ఆరోపించబడిన వాడి నెత్తి మీదే వెయ్యడం అన్నది ఈ కేసు ప్రత్యేకత. అందులోనూ నేరం జరిగింది మరణ శిక్షలకు పుట్టిల్లయిన అమెరికా దేశంలోని ఓక్లహోమ రాష్త్రం. ఇక్కడి న్యాయ సిబ్బంది నమ్మిన సూత్రం - shoot first, ask questions later (ముందు కాల్చు, ఆనక విచారించు). అది 80వ దశకం. అమెరికన్ సమాజంలో నేరం రాజ్యమేలుతున్న కాలం. ఆ పరిస్థితులకనుగుణాంగా నాటి దేశ అధ్యక్షులు నేరస్థులకు (ఆరోపితులకు) న్యాయస్థానాలలో ఏమాత్రం వెసులుబాటు లేకుండా చట్టాన్ని ఇనుప చట్రాలలో అష్టదిగ్బంధనం చేయడం, తత్ఫలితంగా పోలీసులకూ న్యాయస్థానాలకూ విశేషాధికారలు పట్టుబడడం, వాటి అండదండలతో 'న్యాయం'  ఋజువుల ఊతాల్లేకుండా విశృఖలంగా తాండవించడం ఈ కేసుకు పట్టిన దౌర్భాగ్యం, ఆ ఆరోపితుడు చేసుకున్న దురదృష్టం. నేటి రోజులకు మల్లే సంఘటనా స్థలుల నుండి DNA సాక్ష్యాలు సేకరించే సాంకేతికత ఇంక అబ్బని కాలం అది. అప్రత్యక్ష సాక్ష్యాలు (circumstantial evidence) ఆధారంగా మాత్రమే నిరూపింపగలిగే కేసుల్లో అప్పటి విఙ్ఞానం అందించిన ఏకైక  అస్త్రం - కేశ శాస్త్రం. నేరం జరిగిన ప్రదేశంలో దొరికిన వెంట్రుక వాసి బట్టి నేరాన్ని నిరూపించడమే (నేరం చేసిన వాడిని నిర్ధారించడం) ఈ శాస్త్రం. కాని ఆ తరువాతి కాలంలో పెంపొందిన విఙ్ఞానం వల్ల తెలిసిన ఫలితం, కేశ శాస్త్రం లోపభూయిష్టమైనది తేలడం, దానిని ఆధరం చేసుకుని నిరూపించిన నేరాలలో 80% వరకు తప్పుడివిగా తేటతెల్లమవడం. ఇది ఆ కేసుకి సంబంధించిన సాంకేతికత (technicality). ఇప్పటి వరకు ఇంత నేరగాడి పరిచయం జరగలేదు కదూ...

నేరానికి ముందు అతని గతం అప్రస్తుతం. అయినా వివరాల కోసం ఐతే, చిన్నప్పటి నించి baseball ఆటలో మంచి ప్రావిణ్యం చూపి చదువుకున్న పాఠ్శాలల్లో, కళాశాల్లో మంచి పేరు తెచ్చుకుని, ఆ పైన దేశంలోనే ప్రఖ్యాతి కాంచిన New York Yankees జట్టులో చోటు సంపాదించి, ఎక్కడో చిన్న ఊరిలో పుట్టి New York వరకు ఎగసిన తారాజువ్వ తత్వం ఒక పార్శ్వం. కాని రెండు పదులు కూడా పూర్తిగా నిండని ఆ చిన్న వయసులోనే లభించిన ఆదరణ డబ్బు పేరునూ నిలబెట్టుకునే వయసు, అనుభవం, పరిపక్వత లేని కారణంతో నింగికెగసిన జువ్వ ప్రకృతి నియమంగా చల్ల బడి నేలరాలి పోవడం, అది తట్టుకునే మానసిక స్థైర్యం లేక వ్యసనాలతో సావాసం చేయడం, ఇక తన వెంటన్ సిరి, లచ్చి వెంటన్ అవరోధ..... వెరసి సర్వ భ్రష్టుడయ్యె... ఒకప్పుడు కుటుంబానికి కంటికి వెలుగుగా ఉన్నవాడు కాలక్రమంలో వారి గుండెల మీద కుంపటై, నిత్యమూ రగులుతున్న రావణ కాష్టమై... ఇవి కూడా చర్విత చరణాలే...ఇంటింటి రామాయణాలే... పెద్దగా ఆశ్చర్య పడాల్సినది ఏదీ లేదు. ఒక్కప్పుడు ఊరిలో ఎవరి కీర్తి దేదీప్యమానంగా వెలగ గలదన్న ప్రశ్నకు ప్రతి వారి వేలు తన వైపు చూపెట్టుకున్న వ్యక్తి, అ తరువాతి రోజుల్లో ఊరిలో ఎటువంటి అసాంఘిక పని జరిగినా అవే వేళ్ళు తన వైపు తిప్పుకున్నే దశకు దిగజారాడు. చెడు అలవాట్లూ, సావాసాలు, అందితే ఫోర్జరీలు, అవి చెల్లని చోట చిల్లర దొంగతనాలు, జడలతో జతులూ, వాటితో జగడాలూ, ఎక్కే జైలూ, దిగే కేసూ. కానీ వీటిలో ఎక్కడా హత్యల వెరకూ దారి తీసే పరిస్థితులు లేవు. ఎప్పటికన్నా మారకపోతాడా అని గుండె చిక్కబట్టుకున్న తల్లితండ్రులూ, తిరిగి మళ్ళీ తారపథాన దూసుపోకపోతాడా అని కనిపెట్టుకున్న అక్కలూ....ఇది ఆ నేరగాడి నేపథ్యం. ఓ రాత్రి.... ఏమి జరిగిందో ఎవరికీ తెలియదు....తెలిసేసరికి తన ఇంట్లో చచ్చి పడి ఉన్న ఒక యువతి, హత్యా స్థలంలో వేలి ముద్రలు లేవు, ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు, హత్య చేసి పోయిన వాడు జారవిడిచిన వల్లా ఓ రెండు తల వెంట్రుకలు. (ఆ వెంట్రుకలే ఉరితాళ్ళై అతని మెడకు బిగిసినాయి). ఆధారలు ఏమీ లేని చోట మొలకెత్తేవి అనుమానాలే. ఉన్న వేళ్ళు అసంకల్పితంగా పాపాల భైరవుడి వైపు చూపడం, మెరుపు వేగంతో రక్ష-శిక్ష వ్యవస్థ వ్యవహరించి, 'చట్టం తన పని తను చేసుకుపోయిందని ' అని చంకలు గుద్దుకోవడం జరిగిపోయినాయి. మిగిలిన వల్లా 'నేను కాదు మొర్రో' అన్న మొరలే...

అమెరికన్ న్యాయ వ్యవస్థకు, భారతీయ వ్యవస్థకూ ఉన్న వ్యత్యాసం, అక్కడి న్యాయ పతులు ప్రజల చేత ఎన్నుకోబడిన వారు, ఎంతో ముఖ్యమైన ఆ పదవులకి కూడా ఎన్నికలు, పోటీలు, అవతలి వాడి దుమ్మెత్తి పోయడాలు తదితర ప్రజాస్వామ్య అవలక్షాణాలన్నీ పుష్కలంగా ఉన్నాయి. పోటీ చేస్తున్నాపుడు నేను ఇంతమందిని ఉరికంబం ఎక్కించాను, నేను ఇంతమందిని జైళ్ళలోకి నెట్టేను, అసలు నేరం అన్న మాటకు నా పేరంటేనే హడల్ వంటి ప్రగల్భాలు పలకడాలూ, ఛాతిని చరుచుకోవడాలూ కడు మామూలు. మధ్యంతర ఎన్నికలూ వస్తున్నాయంటే ఏవిధంగా పాలక పక్షంవారి మనసులు మబ్బుల్లా కరిగి వరాలు వర్షిస్తాయో, అదే విధంగా ధర్మాధికారుల ఎన్నికలు సమీపిస్తున్నాయంటే న్యాయపతులకు చట్టం మీదా ఎక్కడ లేని మమకారం, దాని ఉల్లంఘన అంటే పట్టరాని కోసం, అవి చేసిన వాడిని ఏ కాస్త వీలు చిక్కినా ఉరికొయ్యలకు ఎర వెయ్యడం అమెరికన్ న్యాయ వ్యవస్థపు అతి పెద్ద లోపం. న్యాయం, విద్య, వైద్యం, ఈ సమాజపు మూలస్థంబాలు ఎప్పుడైతే ప్రజా హితం నించి మరలి ప్రజాదరణ (వాళ్ళకేది ఇష్టమో అదే ఇస్తాం) బాట పట్టాయో, ఆ మూడిటికీ సమాజంలో ఉన్న సమున్నత స్థానం కాస్తా సాధారణమయిపోయింది. నన్ను గెలిపించిండి నేను మరిన్ని మరణ శిక్షలు అమలు చేస్తా, కాదు నన్ను గద్దె నెక్కించండి నేరం గుండెల్లో నిద్ర పోతా, అంటూ శపథాలు చేసే తలారులు ఒక పక్క, ఇక వారి న్యాయ వ్యవస్థలోని మరో బలహీనత - ప్రజలే ధర్మకర్తలై వ్యవహరించే పద్ధతి (jury of peers) - మరొక వైపు. చేసిన తప్పు నలుగురి ఎదురుగా ఋజువు చేసే ఆలోచన ఉదాత్తమే కావచ్చు, కాని ఆ నిర్ణయాధికరం కలిగిన ఆ నలుగురికి కూడా ఆవేశకావేషాలు ఉంటయని, వాటిని రెచ్చకొట్టి వారిని తెలివిగల న్యాయవాదులు తమకు అనుకూలంగా తెచ్చుకోగలరని, అసలు నేరాన్ని ఋజువు చేయడం చేయకపోవడంతో పని లేకుండా, ఆ ధర్మకర్తల్ని ప్రసన్నం చేసుకోవటమే న్యాయస్థానల పరమార్ధమైపోయిన పరిస్థితులలో, ఒంటరి (అందులో చాల అందగెత్తైన) ఆడదాని మీద నీచంగా కిరాతకంగా కీచకంగా ప్రవర్తించింది మునుపు నేరాల గండపెండేరాలు ధరించిన ఈ నిత్య నేరగాడే అని నమ్మించడానికి ఎవరూ పెద్దగా కష్టపడలేదు.  అనుకున్నట్టే తూ తూ మంత్రాల చావు బాజా మోగడమూ అతని ఉరి శిక్ష పడడమూ పధకం ప్రకారం జరిగిపోయినాయి...కధ ఇక్కడే ముగియలేదు...అసలు అక్కడే మొదలయ్యింది...

విచారణ మొదలు పెట్టక మునుపు నుండి అతని ప్రవర్తన రోజు రోజుకీ దిగజారడం కళ్ళకి గంతలు కట్టుక్కున్న న్యాయానికి కనపడలేదు. ఒక్కొక్కసారి ఉలుకుపలుకూ లేక మౌన మునిలా ఉండిపోయిన వాడే, మరు నిముషమే ఉన్మాదిలా మారి పిచ్చి ప్రేలాపనలు చేయడం, ఒక్కోసారి కేసు పూర్వోత్తరాలు ఔపోసన పట్టిన అగస్థ్యుడిలా వల్లెవేసిన వాడే, మరో సారి పిచ్చివాడిలా శూన్యంతో సంభాషించడం న్యాయస్థానం చూసినా, అవి schizophrenia లక్షణాలు అని తెలిసినా వైద్య పరీక్షలకు ఆదేశించనూలేదు, తాత్కాలిక పిచ్చితనం (temporary insanity) కింద విచరణార్హుడు కాదు అని ప్రకటించనూలేదు. ఆ ప్రహసనం అంతటితో ముగియలేదు. న్యాయస్థానం కాబట్టి ఆ పిచ్చితనాన్ని ఉపేక్షించి అప్పుడప్పుడూ సుత్తి విరిగిపోయేలా order order అని గద్దించినా, శిక్షను అమలు చేసే జైళ్ళు ఆ మాత్రమూ కనికారం కూడ చూపకుండా, మాట వినని పిచ్చి వాడిని నేరుగా ఏకాంత నిర్బంధానికి (solitary confinement) నడిపినాయి. అసలే ఉన్మాదం, అందులో బలవంతపు ఏకాంతం. న్యాయపు వైకుంఠపాళీలో అతనికి పడిన ప్రతి అడుగున ఒక కాలసర్పము కాచుకోవడం కసిగా కటువేయడమే. అతనిది దురదృష్టమా,  న్యాయపు పక్షపా(వా)తమా,  లేక వ్య్వస్థాగత లోపమా అన్నది యక్ష ప్రశ్నే. ఈ కధలో ఎక్కడా గ్రిషం కనిపించడు. కల్పనలో కూడ రాయలేని మలుపులు, ప్రతినాయకుల కంటే కృరమైన ప్రతికూల పరిస్థితులూ,  కంచే చేను మేసిన చందాలు ఈ చేదు వాస్తవానికి సొంతం. మరణ శిక్షను సమర్ధించే వారు మరిచే ముఖ్యమైన విషయాలు ఈ కధలో ప్రతి పుటాలో సాక్షాత్కరిస్తాయి - నేరం శిక్షార్హర్మే కావచ్చు, కాని నేరగాడని నిర్ణయించే పద్ధతులు సహేతుకం కాకపోతే అది నేరాన్ని మించిన ఘోరం అవుతుంది . వాటిలో ఏ మాత్రమైనా అనుమానానికీ, సందేహానికీ తావుంటే, నేరం ఋజువు చేసే ప్రక్రియలో చేతకాని తనానికి చోటిస్తే, న్యాయ దేవత చేతిలోని త్రాసు యొక్క రెండు పక్షాలు నేరము-శిక్ష కాక, అభిప్రాయం-మంది న్యాయం (mob justice) కే ప్రతీకలవుతాయి. కొన్ని ఖచ్చితమైన కేసుల్లో మరణ శిక్ష సరియైనదే కావచ్చు, కాని మనిషి తాలుకూ దౌర్బల్యం, కౄరం, పక్షపాతం నిజ నిర్ధారణ పద్ధతులపై పడినంత కాలం, జరిగినది ఏదీ, నిరూపించగలినది ఏదీ, నేరమేది, శిక్ష ఎవరికి అన్న వాటి మీద అనుమానాలు రాక మానవు, ఆక్షేపణలూ జరగక మానవు. నూటికి తొంభైతొమ్మిది శాతం సక్రమమైనా, కాని ఆ ఒక్క శాతం విషయంలో తిరగబడలేని అమాయక చక్రవర్తులకు ముళ్ళ కిరీటాలు తొడగబడితే? వ్యవస్థ మొత్తం కూడబలుక్కుని ఒక మనిషి మీద కసి తీర్చుకుంటే? వ్యక్తిగతం కాకపోయినా వ్యవస్థలో అనాదిగా పేరుకుపోయిన పాచి భావాల కారణంగా రంగు, జాతి, మతాల పరదాల కింద నలిగి నిజం కొన ఊపిరితో కొట్టుమిట్టులాడుతుంటే? ఇదే కధలో జరిగితే చదివిన వాళ్ళకు కన్నీరొలకచ్చు, అదే నిజ జీవితంలో ఐతే, ముసురుకున్న పరిస్థితులు ఉసురు తీయడానికి చూస్తే, గుండె చిక్కబట్టుకున్న వాడు తీవ్రవాది అవుతాడు, అంత బలం లేని వాడు పిచ్చి వాడు అవుతాడు.

Burden of choice






The news started trickling in from different parts of the Western world that younglings spanning different economic strata are queueing up the airline counters purchasing one way tickets to Turkey, Syria and Iran. A few months from then the inevitable Facebook posts from the ones that left their home towns and countries that they have joined the ISIS brigade and living the life of ultimate purity and virtue, and on the side serving the greater purpose of Almighty Allah of beheading the infidels, jolting their parents, neighbors, educators, politicians and psychologists. How could this materialism loving kind now be a part of a murderous brigade, when their origin stories were not even from the usual impoverished, immigrant and marginalized sections that soldiers of such militant organizations often hail from? Sometimes it was quite the opposite. These young ones came from white, well to do and often highly educated, and more importantly non-Muslim families, which flew in the face of conventional theories that clash of cultures, religions and ideologies were at the heart of the strife that currently gripped the Middle Eastern region. But the recent events of youth that do not fit the classic mould - Muslim, detached, disillusioned and neglected - lining up to join the ISIS ranks spins the well established theory in a completely different direction. In a recent shocking incident that shook up the civilian society, four British teenagers were caught on airport cameras purchasing tickets (one way) to Turkey with an update a few days later of their statuses that they have willingly become the wives of ISIS fighters after voluntarily converting to Islam. What gives?

Is information revolution, courtesy the myriad of electronic plugins and tools, that has the humanity tangled up in an inescapable web of data dump, already on a downward spiral of diminishing returns? In the present era, where any piece of information can be summoned at will at the speed of the thought, the tools that facilitate such instant access to the information merely solve the first part of the puzzle, conveniently ignoring the responsibility (or transferring the responsibility) of disposing (or using) that information in a responsible manner. And this is where the inundation of information is playing such a spoilsport with the impressionable minds. In a recent incident, a young Muslim software engineer, born and brought up in liberal part of India, Bangalore, gets picked up by the national security agencies after being fingered by the British intelligence for playing a key role indoctrinating young people by spreading propaganda of ISIS over Facebook. This is not the usual persecution mindset of the minorities in the country (which they are entitled to, to a certain extent) who feel aggrieved at the injustices meted out to the community by the system. Bombs planted in sensitive areas, making a hit list of top leaders, rallying their troops with the 'us vs them' anthem - these old common strategies are at least understandable, if not justified, in this context. For a Godhra massacre, a retaliation through a bomb blast on a famous temple, for the perceived partial treatment at the hands of the administration, the usual rabble rousing through incendiary speeches by the communal leaders, the tit for tat riots, all these have roots in societal grievances and the different forms of expressions - violent, peaceful, non-cooperative - are merely outlets against the perceived repressive behavior of the society. But what has a Bangalore software professional sitting in the comfortable confines of his corporate cubicle earning a good paycheck every week got anything to do with a society, culture and an ideology that is thousands of miles away in the border regions of Iraq and Syria, other than the commonality in the religion that they practice? And considering that there are thousands of different strains of the religion practiced all over the world, each brand influenced by its own culture and locale, what is in that version of Islamic Caliphate that ISIS promises to achieve through its brutality that is drawing the young folk from both the Eastern and Western folds like moths to fire?

The answer is pretty simple and it does not lie in the usual sociological factors of poverty, repression and unemployment (though their contributions are pretty significant). The solution lies in the realm of psychology - it is the lack of choice, it is the absolutism, it is the convenience of not having to sift through the dizzying choices of everyday life that is in fact the key selling point of ISIS. Come, live in a soceity where there are no ambiguities, the rules are written in stone and are immutable, life is black and white and there are never any grey areas, a deed is either good or bad, a thought is either pure or vile, and the law is just and unforgiving. And who would gladly signup for such a sales pitch? It is quite apparent that there are quite a few takers for it, considering the number of affiliations and offshoots of ISIS that are popping up all over the Eastern world at an alarming pace. Earlier, the terror group du jour used to be Al Qaeda, whose mission statement was to rise up against the wretched West and its materialism and ISIS went one step further and simply declared a war on choice, regardless of which society is offering it - East or West. Which brings to the fore the question, whether the current generation considers choice as a liberating concept or an enslaving construct. The usual nostalgic harking of the old times when things were seemingly 'simple', the regular wailing over the current times when things are a lot 'complicated and complex', has choice at the heart of all heartburns. Where once there was just one, there are no so many, and the burden of having to choose the right one out of so many, like sifting all the chaff for one single morsel of grain, and sometimes to live with that choice for the rest of the life, obviously got the better of these fringe folk who just couldn't handle that responsibility and instead preferred to choose a place that is devoid of any alternative. Want to get married? No problem, here are a few thousand profiles to choose from. Want to buy a TV, car or something as simple as rice? A hundred options pop up each one, just as luring and enticing. Want to relax? Pick one of the few hundred channels on TV, or a few million sites to choose from on the internet. The abundance of choice and the consequences of having to live with it after the choice is made and the ensuing guilt of not having made the right choice are what is driving the weak to a place that simply relieves the responsibility, burden and the guilt of stumbling through the options. Join ISIS and all the choices are already made for you. The state tells you what to eat, how to live, whom to marry and who to fight. There is no dancing, no singing, no outlet for individual expression. There are no TVs, no internet, no movies. Women cook and breed, men kill and plunder. Ah! the good old times!

The huge societal pressure that the individual feels both while making the choice and living with it, particularly in a free society, can sometimes feel overwhelming, stifling and constricting, which is quite ironic, as choice is meant to open up than close in. But choice is here to say. There is no closing the lid on the Pandora's box and humanity better learn to live with it than try to figure out how to get around it, or worse, eliminate it entirely. And the pool of possibilities is only going to grow wider in the coming days thanks to the technological innovations that is happening at warp speed. In human evolution, every generation gets its own share of brand new issues that the previous generation didn't have to tackle. If information is the burden of the current generation, employment is to its prior generation, oppression and imperialism to the one before, poverty, famine and epidemics before that, all the way back to sheer survival. At no point in time was society in a safe, stable and contended state with strife being its perennial operating mode, firefighting crises that are sometimes its own creations and sometimes, fall outs of unrelated events. And so, this generation gets saddled with addressing the questions that overwhelming choices bring along. This is free will tested to the extreme. The road forks at where there are the choices take the person in two different directions - make proper choices and feel empowered and be a constructive part of the society or feel stifled with the opulence of options, crushed under the weight of variety, turn ascetic, militant or even homicidal to the point of suiting up to eliminating the marketplace altogether. In this context, the younglings caught in the airport cameras heading to the Turkey border, that British teenager arrested for recruiting activists for ISIS, the Bangalore software engineer who never faced persecution in his entire life and yet signed up to spread the word of ISIS in South Asia, and the multiple Indian youth who have been caught crossing into Bangladesh border to finally land up at Syria only to be counseled and released to the cognizance of their parents, appear more as aberrations who had trouble with more than one option on the plate. And the antidote for such schizophrenic behavior is more psychological counseling than wartime tactics, which aims at inculcating and cultivating the habit of accepting more than one idea and warming up to the fact that absolutism has no relevance in the current age of moral, social and cultural relativity, and that plurality, diversity and variety are the only ways forward for humanity.

వెలుగు నీడలు - Unsung Heroes - 2



What's with stage experience that ones that have it rave about and ones that don't crave for? Shouldn't acting be acting whether on stage or celluloid? If acting, as they say, is simply reacting, then what difference would it make if it is done in front of a live audience or for a passive one, as in the case of movies? However much an actor would benefit from an instant honest reaction while performing on stage, the real benefit that stage experience bestows a serious actor is understanding and adjusting to the tone of the moment, whether something needs to be dialed-up or down in just a matter of few seconds. And the 'tone' here is a pretty loaded word. It can mean the mood or the voice effect as well as the boundaries of operation for a given situation, even more so when there is no dialogue involved. And it is for this reason that all actors worth their salt flaunt their time on stage as a badge of validity/credibility certifying their ability to quickly adjust to their surroundings. And Kota is right up there with other stalwarts who can stand out in a frame regardless of whether he is at the center of the proceedings or its periphery. Viewers of early 80's telugu transmissions of Doordarshan would remember his efforts in plays both comedic and otherwise as 'ఇల్లలికిన ఈగ',  'హుష్ కాకి' and such, where he, along with Subbaraya Sarma, anchored the proceedings as main stays, earning his spurs as prime talent to watch out for in the coming future. More than the dramatic plays which had the luxury of strong writing and author-backed roles, it is the comedic side that is more challenging to any actor, particularly on stage, where he would be all alone as the sole focus of attention with little more than his talent and timing to come to his aid. And it is here that Kota ranks high above his illustrious predecessors and worthy compatriots with his acute sense of squeezing out humor even out of wry situations that is generally devoid of the usual comedic cues. Consider the following three scenarios that envelope Kota's comedic abilities and the rest in between go without saying.

The man dozing off in a corner is jolted into the present by the news of someone getting married. And off starts the rant with the hook phrase 'Cards Printed' where he contrasts the two marriage styles - arranged and deranged (love) - going on to prove that regardless, marriage is, in the end, a black hole sucking in the life, liberty and pursuit of happiness of every man. In fact, this is a long winded monologue without any explicit punchline. The entire joke is in the setup itself. On paper, the dialogue appears pretty flat without the usual setup-repartee volley. But what makes it work is Kota's splendid delivery mixing sarcasm, bitterness and worldly wisdom, warning the prospective groom from taking the plunge. The year was 1993 when loudness was being passed for comedy and physicality was reigning supreme with kicking one another as the defacto M.O. And in came 'Money' with a whiff of freshness and subtlety that was almost unheard of in telugu cinema, and Kota's 5 minute segment all delivered in broken English walked away with lion share of the honors. This is an actor in perfect sync with the mood the scene - somber, sullen and sunk - not going even an inch above the set tone, delivering what is otherwise the tragedy of two experiences turning sour in such a whirlwind fashion that the audience is caught breathless in overwhelming amazement at the end of the monologue. This is subtlety and smoothness rolled in one. If Dame Judi Dench could win an Oscar for a mere 10 minute role as Queen Elizabeth in 'Shakespeare in Love', then this stellar sequence lasting even lesser duration deserves no less for its impact and impression.

Exhibit No.2 - This is the bread and butter of telugu film comedy - loud, bumbling and near slapstick. Subtlety and nuance have no place here and it is all about announcing the intentions loud and clear. Case in point - 'శ్రీ కనకమాలక్ష్మీ రికార్డింగ్ డాన్స్ ట్రూప్', an ensemble piece with at least 5-6 characters occupying the frame at all times, interrupting and talking over each other constantly in a typical Vamsi fashion. All the tall talk about stage comes in handy here, when Kota had to respond to the cohabitants of the frame matching their rapid fire dialogues with equally loud physicality, all the while making sure that he wasn't going overboard. And Kota does just that. The moment he hands over the dialogue to the next character, the flailing of the limbs, the wild contortions of the face, the near constant movement of frustration and restlessness take over. This is not mere acting. This is choreography, this is ballet, and this is Mime, all rolled in one solid package. The highlight scene when Kota & troupe transform themselves into a legitimate dancing party meant to give pious performances across the temple circuit during the festival season, in order to convince నిర్మలమ్మ to part with her talented grandchild, is an exercise of bravura physical comedy. 'పాహి అని అశోకవనిని శోకించే సీత' played over different tempos, Kota ably molds the performance starting off as a straight legitimate dance master ending up as a raucous road show ring master. This is physical comedy at its best and Kota remains equally at ease with these floor gymnastics.

Lastly, the meaty roles, where the author shines more than the actor, and even then, the ones that actors still love to get their hands on. When 'comedy' and 'writer' are taken in the same breath, the word association automatically ends with one name - Jandhyala. As Sirivennala often lamented, there was no fun in writing for K.Viswanath, as the situations that he created automatically lent themselves for such high creativity and the additional prop and prep that he offered inevitably led to a lyric of stellar quality, with little in the way left for Sirivennala to stretch his aesthetic muscles. The same can be said for most of Jandhalya's works as the words themselves did most of the heavy lifting and all that the actor had to do was merely making sure that he didn't mess up (which again wasn't possible in such tightly controlled unit as Jandhyala's). Even in such cases, Kota refused to relax, this time chipping in with his inimitable intonation - 'సావిత్రమ్మను చూసి మన ఎంటీవోడు గద పిసకతావుండు', his entire portrayal as a committed skinflint in 'అహ నా పెళ్ళంట' and his recurring role as the bumbling police inspector 'తాడి మట్టయ్య' in 'Hello Brother' (this time from the EVV stable) and such. These are strong roles and equally strong portrayals. And for someone who has supreme command over the language, its different dialects, various pronunciations and varied intonations, Kota remains a writer's dream capable and committed enough to take on the complex and the challenging and deliver a result that is equally satisfying to both the creator and the consumer of the content.

Cont'd in next part - Villainy

The Old World Order




Isn't it just antithetical at the end running contrary to the well laid plans, that a tournament that has opened up the floodgates on the run flow, straitjacketing the bowler in the worst ways possible, be eventually decided on superior bowling performances? It made sense too. All teams being equal (in their abilities to clear the in-field, which even the Associate nations were able to do with considerable ease against the Member nations), the one that finally lifted the cup pulled away from the others by its explosive and exhaustive fire power in the bowling department. It is quite ironic that even after all the changes that lopsidedly tilted the scales in favor the batsmen, matches are won and cups are lifted riding the back of the age old maxim - bowlers win matches. Did the cricket council shoot itself in the foot here by wanting the make the games more exciting (read, boundaries and sixers) that it essentially created an all or no deal for its batsmen who can now only hit out or get out with no third, fail safe option? Save for the 2011 edition that was decided on which team kept on firing its batting cannons till the end, every other edition of the cup was an even contest between the bat and the ball, sometimes more in favor of the latter, which is how it is supposed to be in the first place. If there is one key takeaway from the current edition that can be rolled into the future plans for subsequent conquests, it is that the teams better stock up their bowling plans much more than bulking up the already fattened bats, for it becomes a tall task to lay claims on the top prize relying on offence alone (listening SA?)

As much as DeVilliers cried from the rooftops over and over again to everyone who was listening that they indeed had the lineup in the tournament (almost implying that they 'deserve' the cup more than the others), it was amply clear that it was the eventual champions that had it all, with batting firmed up and anchored by Smith, and bowling rallying around Starc and the fielding...well, just about everyone that made the roster on the game day. The surprising aspect is this team has no named superstars, yet the ease with which they blew away their opponents in the group stage belied their below the radar individual ratings. But for the stumble against the Kiwis during the group stage, even which they made a match of defending a paltry score, the Aussie engine chugged along with little to no hitches at all. This is particularly impressive of a team that got the boot in the quarters in the previous edition, went through a lot of personnel changes and yet found it stride back in less than a couple of years to crawl back to the top of all tables. The talent cupboard that laid bare post the retirement of the greats now seem to runneth over, which talks about the strength and the resilience of the Aussie system that keeps churning out strong players that quickly turn from impressive to menacing to downright fearsome in a short period of time. So this crown is as much a for the players who have persevered till the end, as much as it an ode to their setup that created such causation. So Hail to both the Kings and the KingMakers!

India's creditable run in the tournament was a surprise to everyone (save for the tall talking Ravi Shastri). This is a team that was down and out, done and dusted till a few days before the start of the campaign and yet found the hunger and the anger to devour every team in its path, before it finally met its match in the penultimate bout. All of a sudden, the lines, lengths and the discipline that were largely found wanting in the run up to the cup suddenly made an appearance in the armory. Added to that a consistent batting display by the top order and a fielding unit that even surpassed the best ever that took the field for India, saw it coast through the final four with no perceptible weakness. What is interesting this time around was that no one discipline had to double down on its own, the batting didn't have to get colossal every single time to cover for the lack of penetration of its bowling, nor the bowling had to quickly get into a containment mindset than go all out attacking not able to count upon its fielding brethren. Even more than in 2011, this edition saw India finally achieve the near perfect harmony among its playing units....that is, until it found itself on the collision course with the juggernaut. In the end, India was just beaten by a better team, not a team that simply played better on that day. When faced up against such an adversary, the odds are much worse counting on the other's failure on that day than relying on one's own strength to come good on the same.

And likewise with the Kiwis, India's doppelganger in the opposite pool, which relied more on the momentum to tide them over than on their own depth (not to mention, the baffling one sided nature of their grounds). Like all other teams (honorable exceptions: Aus and Ind, sometimes) Kiwis relied a tad too much on their explosive batting to come good on every single occasion...and it almost did, except when in the final, the Aussie attack was too planned, probing and predatory to the Kiwis' liking, which once again emphasized that teams with great bowling attacks tend to trump almost every time sides with phenomenal batting attacks. Speaking of batting records, the tournament saw orgies of run-fests, more so when the opponents lacked any toe-crushers or wily-curlers. Records were breached and created almost every other day, courtesy the mace-like bats and ICC's hare brained idea of not allowing the ropes to be manned by more people, rapidly ensuring that ODI batting turn into a regular T20 slug fest, just as meaningless, just as boring and just as inconsequential. When the supposedly best bowler in the trade, Steyn, gets taken to the cleaners with relative ease, even by wild card entrants, that's quite an indictment on ICC's policy of not just tying the bowler's hands behind their backs, but blindfolding them in the process for good measure.

And that's why the current Aussie victory is not just a celebration of the current moment, but an important statement for the future strategy and survival of the game, for this is a team that refuses to be bullied by the batsmen, or get bogged down the by the rules, or beaten down by the restrictions or cowered into submission by the policies. This team forces the opponents to win the traditional way - survive, build and accumulate - than through the nouveau technique of taking chances every single ball by trying to merely clear the in-field and let the ICC deposit the run in the batsmen's accounts. This win is a slap in the face of such coddling measures. And in claiming the top prize yet again and continuing to be a dominant force for well over a couple of decades, Aussies can pride themselves of not just rebuilding a champion side in record time, but in doing so they have created something that would seal their legacy in the history books - a dynasty. Like the Windies of the 70's and 80's, the Aussie team, system and setup will be looked up to in awe and admiration for achieving the kind of consistency and domination that all teams across all sports dare only dream of. And the icing is, they have done all of this in the old fashioned way - containing runs and taking wickets. Well, welcome back, it's good having you again!

శ్రీరామనవమి

మాయ


నునుపు చెక్కిళ్ళ కౌమార శోభలో
గాధేయ సారధ్యములో దైత్య పరివారమును
మరలకుండు విధముగ మట్టుపెట్టి
యాఙ్ఞికుల జన్నములు కాపాడు కధలు
వీనులారంగ నువ్వు వినలేదా?
అటువంటి విక్రముడా విహ్వలుడై హాహాకారమ్ములు చేసెడిది?

నూనూగు యవ్వన నూత్న ప్రాయమున
కౌశికుని కనుసన్నల ఆమోద ఆఙ్ఞలతో
అలవికాని బరువును ఆలవోకగ ఎత్తి
శరాసనమును విరిచి నిను వరించిన ఘట్టము
కన్నులారంగ నువ్వు కనలేదా?
అటువంటి పరాక్రముడా పరువులెత్తలేక ఆపసోపాలు పడునది?

ప్రేమాతిశయముతో వలచి వచ్చిన పడతిని
మర్యాదపూర్వకముగా తిరస్కరించిన తప్పుకు
మీదపడిన ముష్కర మూకలను తిప్పికొట్టిన తెగువను
పారు సెలయేరుకు జోదుగ రక్తపుటేర్లను పారించిన ధీరమును
విప్పారిన మోముతో చక్తితవై నువ్వు వీక్షించలేదా?
అటువంటి అసమానశూరుడా మాయలేడి బారిన పడి అశువులు బాయునది?

అన్నగారి వెంటే సర్వ సుఖములను
తృణప్రాయాముగా తలచి త్యజించినవాడిని
పతి ధర్మము కన్న సేవా ధర్మమే మిన్నని
కానలలో మీ దారిని తన కంట కాచిన సౌమిత్రిని
నీ కన్నబిడ్డవలె నువ్వు సదా సాకలేదా?
అటువంటి మరిదినా నువ్వు అన్నగారి స్థానముపై ఆశ పెంచుకుంటివని ఆరోపించినది?

కాకరాయని తెంపరితనము నువు చూడలేదా?
శూర్ఫణక క్రోధమును చవిచూడలేదా?
జనస్థానమున ఆగడములు నీకు అగుపడలెదా?
అసురుల కుతంత్రములు నీ తెలివి తర్కించలేదా?
గుండెలు పిండు భవతీ భిక్షాందేహీ పిలుపున
గీత దాటవద్దన్న మనవి నీ చెవికి సోకనేలేదా?

బంధములో భయము ఒక భాగము
వీరతనములో విపత్తు అవిభాజ్యము
ప్రమోదములో ప్రమాదము మమేకము
అనురాగముకు ఆపద, ఆప్యాయతకు అభద్రతలు నిత్య అనుచరులు
సప్తవర్ణాలదీ ప్రేమ వింత పోకడల చిరునామా

యుగాది



విమర్శ

శక్తి వంచన లేకుండా గుండె గంట కొట్టుకుని పోతోంది
ఎవరి ప్రోద్బలం లేకుండా కాలం కీలు కదలి పోతోంది
ఊపిరి పాటలు దివరాత్రుల ఆటలు నిశ్శబ్దంలో జరిగిపోతున్నాయి
అనుభవాల జడిలో ఙ్ఞాపకాల తడిలో రోజులు దొర్లిపోతున్నాయి
ఇక చెప్పుకోవడానికి మిగిలినవల్లా మైలురాళ్ళు
గతం నేటికి వేసే ప్రగతికి పునాదిరాళ్ళు

బ్రతుకుకు అర్ధం పరమార్ధం సాధన శోధనే
కార్య రాహిత్యము కామ్య శూన్యత్వము మరణముతో సమానమే
ప్రయాస పడని పనిని నెత్తికెత్తుకున్న ప్రయోజనమేమి?
నుదుట చెమట చిందని చాకిరీన కలుగు ఉపయోగమేమి?
ఇది జంతుకోటి నుండి నేర్వవలసిన ఆవశ్యకమే
ఆటలో వేటలో కుదురన్నది లేని కదలిక అందుకు నిదర్శనమే

నిరుడులా ఈ యేడూ సాఫీగా సాగిపోవలెనన్న ఆలోచన
అవయవాలు ఉడిగిన ఆచేతనమును కోరుకొను మృతచింతన
ఒడిదుడుకులు ఉథ్థాన పతనాలు పురోగతికి ప్రతీకలు
ఇవిలేని జీవితపు మూల్యము గాలివాలున పోయే గడ్డిపోచకు సమానం
మదిని కదిలించని మతిని మధించని బ్రతుకును ఎన్నడూ కోరుకోకు
నీకు ఇంధనమివ్వ లోన కణకణము రగులుతున్న మాటను మరచిపోకు

కాలాన్ని చక్రాన్ని చేసి మరలి వచ్చే రోజుని మరల పలకరించే ప్రయత్నం
ప్రతి వత్సరం నీ సంకల్పాన్నీ ప్రయత్నన్నీ ప్రశ్నించుకునే అవసరం అవకాశం

శివరాత్రి


మూలం

కాలానికి అతీతమై నిలిచి
అర్ధానికి అందనిదై మిగిలే
నిత్యమైన సత్యము ఏమిటది?
తనను అంతటా చూపి
అనంతములో అన్నింటిని కలిపే
సర్వమైన శివము ఏదది?
కూర్చుకున్న భాషలో అమరి
అందుకునే భావములో ఒదిగే
శాశ్వత సౌందర్యము దేనిది?

బంధానికి కట్టుబడని కళ్ళు
రాగానికి పట్టుబడని చూపు
స్తిమితమైన దృష్టియే సత్యము
గతిని కాలానికి కిచ్చి
మతిని ఆలోచనకి కూర్చి
వేదికైన సృష్టియే శివము
అణువు మొదలు బ్రహ్మాండము వరకు
వేరు ద్రవ్య రాసులను ఒక్కతాటిన కలుపు
అంతస్సూత్రమైన ప్రేమయే సుందరము

ఎరుక కలిగిన యోగమే ఈశ్వరము
నిశ్చల తత్వమే సచ్చిదానందము