శివరాత్రి


మూలం

కాలానికి అతీతమై నిలిచి
అర్ధానికి అందనిదై మిగిలే
నిత్యమైన సత్యము ఏమిటది?
తనను అంతటా చూపి
అనంతములో అన్నింటిని కలిపే
సర్వమైన శివము ఏదది?
కూర్చుకున్న భాషలో అమరి
అందుకునే భావములో ఒదిగే
శాశ్వత సౌందర్యము దేనిది?

బంధానికి కట్టుబడని కళ్ళు
రాగానికి పట్టుబడని చూపు
స్తిమితమైన దృష్టియే సత్యము
గతిని కాలానికి కిచ్చి
మతిని ఆలోచనకి కూర్చి
వేదికైన సృష్టియే శివము
అణువు మొదలు బ్రహ్మాండము వరకు
వేరు ద్రవ్య రాసులను ఒక్కతాటిన కలుపు
అంతస్సూత్రమైన ప్రేమయే సుందరము

ఎరుక కలిగిన యోగమే ఈశ్వరము
నిశ్చల తత్వమే సచ్చిదానందము

Let the heads roll





Carpets are rolled, trumpets are blared, bugles are sounded. The carnival is in the town. And everyone is just where they want to be. Aussies are comfortably sitting atop the throne with the Kiwis and Proteans very much in the contention for the crown. The rest, happy to start off with the tag of "also ran"s hoping for some last minute miracle allowing them to sneak into proprietary club of Champions. This is a strange edition of World Cup where one bad day at office, post the inconsequential first round, would knock even the mighty off their perch and a good streak for a team is having 3 better days in a trot to claim the Cup. Obviously business reasons helped shape the format of the competition, ensuring that viewership powerhouses stay in the game for as long as their team's fortunes boil over. Though the curtain raiser is on Feb. 14th, it isn't until a total one month after when the real knockout fun starts, and as said, 3 good days is the road to victory.

Strangely, the defending champions look in no position to defend the title. And all the talk about "Won't give it back" can come true only if the team sneaks away from the continent in the middle of the night with the cup without informing its hosts. All other options do not appear promising. Whatever BCCI has planned getting the team ready for the tournament by planning a long tour to down under, so that the team has a good couple of months getting acclimatized to the conditions, seem to be in vain. Even after the long tour, playing in a variety of conditions, Indians do not look a settled bunch. They look tired, jaded and uninspired. The so called 140kmph hurlers who were supposed to terrorize opposition into abject submission appeared as little more than cannon fodder on fast and bouncy pitches, dispatched behind the boundary rope faster than their run-ups. Which goes on to prove that there is lot more to bowling than mere spraying. None of the bowlers created any impact in the Test or ODI series (and some of them were played on juicy pitches), with the batsman shouldering majority of the burden of seeing the team off to safety on a majority of occasions. Interestingly, none of the lead-up series to the prior world cups saw the Indians emerge as a confident bunch willing to take any opposition head on. But then, in 4 of those earlier editions, 2 resulted in appearances in the final and a couple, in forgettable outings. It cannot get more theoretical probability than that. Toss a coin 4 times, and count the chances - 2 heads and 2 tails. If this is indeed a conscious game plan of the Indians to not raise expectations of its fans and keep the opposition under a false sense of comfort before they unleash their latent potential when and where it actually mattered, then, Bravo!, they have everyone fooled, they are right where they want to be - written off and not be counted at all!

The larger of the two hosts are on a high, their gameplans are working out, all the cylinders seem to firing at just the right time, the couple of months of practice time testing out various options and combinations all pointing to culminating into a stability that all teams hope to achieve before the beginning of such high profile tournament. The Aussies are spoiled for choice right now. If the only reason there are trying to rush in their reasonably fit captain into the side is loyalty, that talks about the starter & bench strengths of the team capable and confident of carrying an injured member in a world cup without a second thought. The only thing that can go against the Aussies has nothing to do with their performances, it could be the pressure of living up to the high expectations in front of their home crowds. Bowling, batting and fielding, they got it all, now only if they can hold their nerve and not get too excited by looking too far into the tournament, the cup is theirs to claim and carry. The only other team that can possibly stop the victory march of the Aussies is their little brother, the Kiwis, who are on a dream run of their own, peaking at just the right time. Time immemorial, New Zealand has been the slaughterhouse of visiting teams, with barely a team or two in top form able to break the stranglehold of the Kiwis in their own back yard. Statistically, home ground advantage has always rested with the Kiwis, and now with all their departments well oiled and positioned to knock out anyone - the mighty and the minnows - it wouldn't be a surprise to find the neighbors battling it out for the top prize in the finals, and the better man (on the day) lift the cup. It is that close a call between the Aussies and the Kiwis and the only thing that can tip it in the Kiwis' favor is the home crowd pressure in the finals to be played in Australia. Other than that, deciding the eventual winner in the Super Over might be the just thing that can happen on the Finals day.

Talking about poetic justice, South Africans once again start the tournament as the team with the best chance but with the worst luck. Time after time, they find a reason to let others walk away with the glory, while they retire into the sunset unable to figure out how a team that has it all always ends up with a nought. Proteans problem is more in between the ears, than it is with the pitch or the performances. They seem to want more, they seem to try more, and at the final hurdle, they stumble because of that same desperation. Save for the time when weather robbed them of their rightful chance in 1992 and that other time in 1999 when Allan Donald ran like a duck to pave the way for a decade worth of Aussie domination, South Africans chose sympathy every time over victory with their inexplicable batting collapses in key contests, earning a well deserved "awwww...." from all. The current team doesn't appear as strong and as formidable as the previous ones, with the batting looking a little wobbly. But then again, that is the vulnerability that helps teams win world cups. Impregnability and formidability might be good going in, but when the chips are all down, and the gameplan is shot beyond recognition, it is that unpredictability/vulnerability that usually comes to the rescue. And hopefully that chink in their current armor might turn out to be their trump card, after all!

As the quote in Gita 'Where ever there is Krishna, and where ever there is Arjuna, there is victory", where ever there is unpredictability, vulnerability, volatility, instability, there is Pakistan waiting in the wings, raring to prove everyone wrong. What can one say about Pakistan that can be counted for something? They can plunge to unseen depths in the shallowest of contests, yet they can rise beyond everyone's expectations in undeclared moments. They have the talent, yet they lack the discipline, they have the power, yet they are wayward on control, they have the potential, yet a bit short on temperament, they can soar to the skies, and they can bite the dust with the same ease. With Pakistan, it is never about the potential, it is all about the possibilities. In victory and defeat, they never cease to amaze.

England and Srilanka are the only teams without an X-factor, they come as advertised. Their batsmen all have the skills and their bowlers, the necessary firepower. But the only thing that pulls them down on foreign soils is their predictability. They aren't ruthless like the Aussies, nor commanding, like the South Africans, nor maverick like Pakistan, nor imposing like the Kiwis (in their own back yard). Aussies, Kiwis and Proteas are a shoo-in for the 3 semifinal spots, with the lone spot up for grabs among the subcontinental teams and the English. Sure, the West Indians would like to have a say in the shape of the final 4. Even for a one day, they need to have a lot of good 'one days' to be able to decide that, and with their present form, making it past the last 8 would be a long shot's best case.

If there could be a theme for the 2015 edition, then it would be a battle between the predictable and the volatile. If ODI prides itself more on upsets and uprisings than ruthlessness and hegemony, the battle lines are drawn up clearly between the warring sides. It is just a matter of holding the breath and hoping for a surprise.

సంక్రాంతి





భూమాత


కర్రు చేతల పుణికించిన పులకలతో
కొండ్ర భాషల లిఖియించిన బాసలతో
చాలు ఎత్తుల చాటిన ప్రేమలతో
ఎండిపోయిన ఎదను చలువ చదును చేసి
కరుకు గుండెల సందు వలపు విత్తులు నాటి
యేటా నేలకు నెలలు నిండించు కాలధర్మమ్మిది

అడుసు అడుగులలో అభ్యంగనము ఆచరించి
నారు నాట్లలోని పచ్చందనము పూసుకుని
గట్ల విరిసిన విరులు తీరుగా తురుముకుని
మొలకల ముస్తాబు చేసుకున్న నిండు చూలాలికి
సంబరముగ జరుపు సీమంత వేడుకిది

జగతి జోగుతుండగా వేనవేలుగా పిల్ల పైరులు
మృదుల గర్భమును చీల్చుకుని వచ్చినా
పట్టరాని బాధను పంటి బిగువున భరియించి
చిగురింతల చిరునవ్వులను ప్రపంచానికి పంచి
చల్ల గాలుల జోలలో సేద తీరును
ప్రసవ ఆయాసయమున ధరణి తరుణి

పరువపు బరువుతో వయసు కొచ్చిన వరి కంకులను
కష్ట సుఖములెరిగిన ఒక కర్షకయ్య చేతిలో పెట్టి
కళ్ళకెదురుగా తన కడుపు పంటను బండికెక్కించి
అత్తవారింటికి సాగనంపు సమయములో
కంట నీరు ఇంకి గుండె బీటలు వారి....

యేటికొక సారి ఎంత కడుపు కోతకు గురియయినా
మాతృతనపు మాధుర్యమును చవిచూచిన మహిత
సాలుకొక మారు తిరిగి చూలు కాక మానదు
చేతికంది వచ్చిన సంతు కంటి ముందర కదిలిపోయినా
ప్రయోజకుల పెంపుచేసిన గర్వముతో పుడమి
తన కర్తవ్యమున తిరిగి తల్లికాక మానదు

K Balachander



పిపాసి

తన మృతికి జరుగుతున్న ఈ జాతర - ఈ శ్రద్ధాంజలులూ, ఈ సంస్మరణలూ, ఈ కన్నీళ్ళు, ఈ కౌగిలింతలూ, ఈ బావురు మనడాలూ, ఈ గుండెలు బాదుకోవడాలూ - చూసుంటే బహుశా బాలచందెర్ చితి మీద నించి లేచొచ్చి ఒక గణేష్ పాత్రో ఘాటు మాటతోనో, ఒక ఆత్రేయ విసురు పాటతోనో (అదీ విశ్వనాధన్ స్వరంలో), ఈ లోకాన్ని మళ్ళీ తనదైన బాణీలో చెంప చెళ్ళుమనిపించో, ఆవేశంగా కడిగిపారేశో ఉండేవాడు. గుండె లేని వాడు కాదు బాలచందెర్, గుండె దిటవు చేసుకున్నవాడు అతను. కన్నీళ్ళు రాని వాడు కాదు బాలచందెర్, అవి కేవలం గుండె మంటలు ఆర్పుకోవడం కోసం కళ్ళ బావుల్లోతుల్లో ఎక్కడో భద్రంగా దాచుకున్నవాడు అతను. మనసు లేని వాడు కాదు బాలచందెర్, ప్రయోజనం లేని పనులకు మనసుని అనవసరంగా అడ్డం పెట్టుకునే వాడు కాదు అయన. బాలచందెర్ అనగానే ముందుగా గుర్తొచ్చేది విషాదాంతాలే. తన చలనచిత్ర జీవితంలో అద్భుత దర్శకుడు, హృద్యమైన కధకుడుతో తో పాటు సేడిస్టూ, మేసోకిస్టూ, రాక్షసుడు, మనసు లేని వాడు, మానవత్వం అంటే నమ్మకం లేని వాడు వగైరా బిరుదులన్నీ మూటకట్టుకుని ఆ బరువుని తన జీవిత కాలం భరిస్తూ వచ్చాడు బాలచందెర్. ఎందుకండీ మీకు మనుషలంటే అంత కసి, ఎందుకు ఆడదాన్ని సుఖంగా శుభం సీనును చూడనివ్వరు, ఇది కధే (ఇది కధ కాదు అని మీరు ఎంత అన్నా), ఇది కల్పితమే, వాళ్ళు నటులే, అవి పాత్రలే అయినా, చివర దాకా కష్టాల్లో ఈడ్చి, ఉతికి ఆరేసి, అగ్ని పునీతులను చేసి ఆ చివరలో  వాళ్ళ జీవితల్ని సశేషాలుగా, కొండకచో, అవశేషులుగా, మరికొన్ని చోట్ల కీర్తిశేషుల్ని చేసేయాలన్న కుతి, దుగ్ధ మీకు ఎందుకు సార్. దానికి చిరునవ్వే సమాధనం, తదుపరి చిత్రంలో పాత్రలని తిరిగి రాచి రంపాన పెట్టడం... థియేటర్ బయటికి వస్తూ కొంగుతో కన్నీళ్ళు తుడుచుకుంటూ, నోరారా (దర్శకుడి మీద) తిట్ల దండకం అందుకుంటూ ప్రేక్షకులు మరిచిపోయే చిన్న విషయం ఒకటుందిక్కడ - ఒక పాత్ర ఏ మాత్రం కష్టపడినా కూడా (ఇది కధని తెలిసీ, ఇది సినిమా అని తెలిసి కూడా) విలవిలలాడిపోయే విధంగా ప్రేక్షకులు స్పందించే స్థాయికి ఆ పాత్రని పండించే ఆ కధకుడి చాతుర్యం, ఆ దర్శకుడి కధనం ఆ సానుభూతి కింద చితికిపోతాయి, ఆ ద్వేషం లో దగ్ధమయిపోతాయి. ఆ తిట్లన్నీ ఒక విధంగా అతనికి జరిగే నిందాస్తుతులే. ఇన్ని నిందాస్తుతులను కూడగట్టుకున్న దర్శకుడు (కధకుడి పరంగా O Henry తరువాత) చలనచిత్ర చరిత్రలో ఖచ్చితంగా ఇంకొకరు ఉండిఉండరు!

జీవితాన్ని మరపించేదే సినిమా - ఊహలోకాల్లో విహరిస్తూ, సప్తవర్ణాల్లో కలలను పంచుతూ, ప్రేమలే సమస్యలుగా వాటికి పెళ్ళిల్లే పరిష్కారాలుగా, చివరికి బలవంతపు నవ్వుల గ్రూపు ఫొటోతో సుఖాంతమయ్యేదే అసలైన సినిమా, అన్న వాదన ఒక వైపు. జీవితాన్ని ప్రతిబింబించేదే సినిమా - ఇక్కడ బ్రతుకులు ఉంటాయి, గెలుపుల పిలుపుల కన్నా, ఓటముల వెక్కరింతలే ఎక్కువ, సుఖాల పూలపానుపుల కన్నా, సమస్యల ముళ్ళ బాటలు ఎక్కువ, అర్ధవంతంగా ముగిసే కధల కన్నా, అర్ధాంతరంగా ఆగిపోయే సందర్భాలే ఎక్కువ, అన్న వాదన ఇంకోవైపు. డబ్బులు పెట్టుకుని వెళ్ళి జీవితంలో పడే కష్టాలే మళ్ళీ వెండి తెర మీద ఎందుకు గుర్తు తెచ్చుకోవాలి అన్న వినోదవాదుల ప్రశ్నకు, బాలచందర్ ఇచ్చే జవాబు చాలా చిన్నది - కళ్ళు మూసేసుకున్నంత మాత్రాన సమస్యలు వదిలిపోవు, కల కరిగిపోయిన తరువాత కళ్ళు తెరిచిచూడాల్సింది మళ్ళీ జీవితాన్నే. మూడు గంటలు పాటు ఒళ్ళు మరిచిపోయేట్టు చేసే మత్తు మందు, మాదక ద్రవ్యం కాదు సినిమా. ఈ మాధ్యమానికి ఒక బాధ్యత ఉంది, దానికి ప్రేక్షకుల సమయాన్ని, వాళ్ళ తెలివితేటలని గౌరవించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఙ్ఞానానికి పరమార్ధం ఏమిటి? ప్రపచంలో ఉన్న విఙ్ఞానం అంతా ఔపోసన పట్టేసినందువల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి? ఈ ప్రశ్నలకూ సినిమా పరమార్ధానికి దగ్గర సంబంధం ఉంది. వీటన్నిటికీ ఒకటే జవాబు. ఇవి అన్నీ మనిషిలో సహానుభూతి(empathy) రేకెత్తించాలి. అంతే. ఙ్ఞానం వివేకవంతుడిలో ఆలోచన కలిగించాలి, మార్చగలిగిన వాటిని మార్చే ప్రయత్నం చేయించాలి. పరిష్కారంలేని చోట సహానుభూతి (సానుభూతి కాదు) కలిగించాలి. సినిమా ఉద్దేశం కూడా ఇదే. సినిమా కష్టాలు అందరికీ ఉండవు. మొగుడు వదిలేసిన వదిన పిల్లలు, పెద్ద చదువులకు వచ్చిన తమ్ముడు, పెళ్ళికి ఎదిగిన చెల్లెలు, జబ్బుతో తల్లి, చుట్టపుచూపుగా వచ్చిపోయే తాగుబోతు అన్నయ్య, ఈ బరువులన్నీ మోసే రెక్కలు ఆ ఇంటి మొత్తం మీద ఒక్కరివే. ఇలా కట్టకట్టుకున్నట్టు అన్నీ ఒకే చోట నిజజీవితంలో ఉండచ్చు ఉండకపోవచ్చు. కాని తెర మీద ఆ పరిస్థితులు చూసినప్పుడు ప్రేక్షకుడి గొంతున పడిన ఉండ, కంట జారిన బొట్టు, ఇదే సహానుభూతి, ఇదే మానవత్వం. ఇప్పుడు అతని సినిమాలు అన్నీ ఒక్కసారి గుర్తుతెచ్చుకోండి. అతను సేడిస్టా? మాసోకిస్టా? మనసు లేని వాడా, రాతి గుండెనా, లేదా దిగువ మధ్య తరగతి జీవితాల వైపు ప్రేక్షకుల కళ్ళను మనసులను కొద్ది సేపైనా తిప్పగలగిన గొప్ప మానవతావాదా?

బాలచందర్ ట్రెండ్సెట్టర్ కాదు, ఎందుకంటే ఆయన ప్రవేశ పట్టిన ఈ వాస్తవిక ఒరవిడిని ఒడిసిపట్టుకుని ఆ బాటనే పట్టిన వారు ఇంకొకరు లేరు. అతని ధోరణిలో అతను తన చిత్రాలు తీసుకుపోయారంతే. ప్రశ్నలు, ప్రశ్నలు, ఎక్కడా వినని ప్రశ్నలు, ఎవరూ అడగని ప్రశ్నలు, అసలు అడగొచ్చో లేదో అనుకునే ప్రశ్నలు. నిప్పులు కడిగే వంశంలో పుట్టిన వాడు పొట్టకూటి కోసం మంగలి కత్తి పట్టుకోవచ్చా? సద్బ్రాహ్మణ వంశంలో పుట్టి కుటుంబపోషణ కోసం పడుపు వృత్తి చేపట్టచ్చా? మనిషి కోరుకునే తోడు, మనసుకా, శరీరానికా, మనసుకే అయితే వయసుతో దానికి పని ఏమిటి, తండ్రి వయసు వాడు కూతురి వయసు దానితో మనసు కలపచ్చా? కులం, మతం, ప్రాంతం అన్న భావాలు మనుషుల్ని ఒక జట్టు కట్టే ప్రయత్నాలైతే, అవే కులం మతం ప్రాంతం రెండు మనసుల్ని విడదీయడానికి ప్రయత్నిస్తే? ఏడడుగులు నడిచి ఏడుజన్మల బాస చేసిన ఇల్లాలు లోక కళ్యాణం కోసం లోక కంటకుడిగా మారిన మొగుడి తలను నరికేస్తే? ప్రశ్నలు, ప్రశ్నలు... ఇవి అసంబద్ధాలు కావు, ఊహాజనితాలు అంతకంటే కావు. పొద్దున లేచి తెరిచిన చూచిన వార్తా పత్రికల్లో తాటికాయంత అక్షరాలతో దర్శనాలిచ్చే కటిక వాస్తవాలు ఇవి, కరడు జీవితాలు ఇవి. కోటి మంది జనాభాలో పట్టు మని పది మందికి జీవితమన్నది బనుశ బదులు లేని ప్రశ్న కాకపోవచ్చు. తక్కిన వర్గాలన్నిటికీ కొద్దో గొప్పో తేడాలతో అందమైన బ్రతుకు ఎప్పుడూ ఒక అందని ద్రాక్షే. ఆ అందుకోలేని అనుభావాలు ఆశలుగా, బాధలుగా, కోరికలుగా, కోపాలుగా, నిరాశలుగా, నిస్పృహలుగా కక్షలుగా కార్పణ్యాలుగా, బాలచందర్ చేతిలో కధలుగా....అతని కధలన్నీ జీవితం నుంచి వచ్చినవే, అందుకనే ఎన్ని యేళ్ళు పోయినా వాటి మట్టి వాసన పోవు. బంగారంలాంటి పెళ్ళి సంబంధం తప్పిపోయి, కుటుంబాన్ని పోషించడం కోసం తిరిగి చేతికి బ్యాగు తగిలించుకుని బస్సు ఎక్కే జీవితాలు కళ్ళ ముందు రోజు కదలాడే వెలుగు నీడలు. బాలచందర్ పాత్రలు జాలిని, సానుభూతిని కోరుకోవు, పైగ వాటికి అవి అంటే అసహ్యం. అవి చేతకానితనానికి చిహ్నం. ఆ పాత్రలు కోరుకునేవి ఒక గుర్తింపు (acknowledgment). ఇలాంటి బ్రతుకులు కూడా సమాజంలో ఉంటాయి (అసలు చెప్పాలంటే ఇవే ఎక్కువగా), ఉన్నాయి అన్న గుర్తింపే ఇవి కోరుకునేవి. ప్రశ్నలు వేసి వేసి జీవితం నుంచి బదులు రాక, ఆ కోపం కసి అంతా వెండి తెర మీద చూపించిన నిత్య శోధనుడు బాలచందర్. అతను లేకపోవచ్చు, అతని ప్రశ్నలకు ప్రపంచం జవాబు చెప్పనన్నాళ్ళూ బాలచందర్ గుర్తు వస్తునేవుంటాడు, వేధిస్తునే ఉంటాడు, వెంటాడుతూనే ఉంటడు, వేటాడూతూనే ఉంటాడు. అవును, బాలచందర్ ఒక సేడిస్టే!

అసహాయతలో దడ దడ లడే హృదయ మృదంగ ధ్వానం
నాడుల నడకల తడబడి సాగే ఆర్తుల ఆరని శోకం
యెడారి బతుకుల నిత్యం చస్తూ సాగే బాధల బిడారు
దిక్కూ మొక్కూ తెలియని దీనుల యదార్థ జీవన స్వరాలు
నిలువునా నన్ను కమ్ముతున్నయి శాంతితో నిలువనీయకున్నాయి
ఈ తీగలు సవరించలి ఈ అపశృతి సరిచెయ్యాలి
జన గీతిని వద్దనుకుంటూ నాకు నేనె పెద్దనుకుంటూ
కలలో జీవుంచను నేను కలవరింత కోరను నేను

దీపావళి



ఏమని పొగడుదుమే?


భరింపరాని భారమును దించుకున్నందుకా
క్షమించరాని నేరములను శిక్షించినందుకా
భార్యగా బరువును పంచుకున్నందుకా
పట్టమహిషిగా ధర్మము నిలిపినందుకా
కన్నకొడుకని చూడక కడతేర్చినందుకా
భూమాతగా బాధ్యత నెరపినందుకా
పెంజీకట్లపై పోరు గెలిచినందుకా
ఇక్కటలనుండి బయట పడవేసినందుకా
చిమ్మ చీకటిలో వెలుగు వాటికలు వేసి
ప్రతి సాలు ఏ పేరున ఈ పండుగను పలుకరించేము?

తక్కిన పురాణగాధలకంటె ఈ నరకకధ కడు విడ్డూరం
కన్నుపొడుచున్నా కానరాని కాళరాత్రి
తిమిరాంధకరపు దాష్టీకానికి దృష్టాంతం
నలుదిక్కులకు ఙ్ఞానజ్యోతిని ప్రసరింపనీయక
అడ్డుపడు పైశచికత్వమునకు నరకుడు ప్రతిరూపం
ముందుకాళ్ళ బంధానాల ముళ్ళు విప్పుకుని 
పక్కతోడు పోయినా పరాక్రమమును పోగుచేసుకుని
సమరాంగణాన స్వశక్తిని కూడదీసుకుని
ఏకదీక్షతో విజయసాధనకై సత్య నడిచిన బాట
బాణాసంచా పేరిట ఙ్ఞప్తికుంచుకుందుము ప్రతి యేట

శక్తి





Why live? Because you are born. What is the meaning of life? Whatever you make of it. What is the purpose of life? Witnessing the following day. What is the point of it all? There is none.  In eternal perpetuity, everything drowns out eventually. (As it is in Mathematics, in limits, when X tends to infinity....)

నాస్తి

ఉన్న గుణాలు రెండు - మంచి, చెడు
ఉన్న గణాలు రెండు - ఆడ, తేడ
ఈ నలుపేటల పడుగూ పేకల వింత నేతలో
ఒక్కొక్క వర్ణానిదొక అర్ధం
ఒక్కొక్క వర్గానికొక పరమార్ధం
ఉన్న దారులు రెండు - భక్తి, కత్తి
ఉన్న దూరాలు రెండు - సాయుజ్యం, సామ్రాజ్యం
ఈ నలుచదరాల జీవన చదరంగములో
మిడిసిపాట్ల కప్పదాట్ల భంగపాట్లు
ఉన్నచోట్ల ఉన్నంతలో ఉన్నతాలు

యుగాల తరబడి చెడునెంత నిర్జించ చూచినా
గుణ సమీకరణల నుండి తనని తరమ తరము కాలేదు
పుణ్య కథల పేరిట మంచినెంత ప్రోత్సహించినా
అందనలవి కానివి చిత్తమును స్థిరమున నిలువ నీయలేదు
మనిషి అస్థిత్వమునకు ఆనవాళ్ళు పరుగు ఆరాటాలు
వీటితో ప్రాపంచికమునకు  పరిమితమాయెనా చరిత్రలో మిగిలిపోవును
కాక అలౌకికమును ఆకాక్షించెనా పురాణాల నిలిచిపోవును
ఆదిశక్తిని చూచి చెడు సమసిపోలేదు
మహిషుడికి భయపడి మంచి జడిసిపోలేదు
సృష్టి సంతులనంలో తక్కెడల తైతక్కలివి
అంతే తెలియని ఆర్ణవంలో ఆటుపోటుల ఆట ఇది

బాపు... లే





ఒరేయ్ వెధవా! ఓ సత్తిరాజూ! ఎవర్రా నీకు తెలుగు టీచింగ్సు! ఇదేనట్రా నేను నీకు చిన్నప్పుడు దిద్దించింది? ఏమిట్రా నీ అక్షరాలకు ఆ ముట్టె పొగరు? తలలు కొట్టేసిన ఆ తలకట్లు, సాంతం నడవడానికి ఓపికలేని ఏత్వాలూ, ఆ మొక్కుబడి గుళ్ళూ, ఇక క్రావళ్ళు, వట్రసుళ్ళు గురించి చెప్పకు ఫో! అటు వాలిపూతూ, ఇటు సోలిపోతూ, అటు తూలిపోతూ, ఇటు తూగిపోతూ, నీ అక్షరాలకు ఒక కుదురు, ఒక స్థిమితం లేవుట్రా? భమిడిపాటిగారు శలవిచ్చినట్టు, తెలుగు అక్షరాల ప్రాధమిక హక్కు, పక్క అక్షరాన్ని తొక్కడమే, దాని తలకెక్కడమే. అది కాదనట్టు ఏదో పెద్ద సమతావాదివి నువ్వు బయలుదేరావురా, కిందా లేదు, పైనా లేదు, తెలుగు వర్ణమాలలో వర్గ వివక్షలు తావులేదు అన్నట్టు, వత్తులు, ఐత్వాలు తీసుకొచ్చి మూలాక్షరం పక్కనే కూర్చోపెడతావు! చూడరా, శతాబ్దాల నుంచి వారసత్వంగా సంక్రమించిన ఆ చక్కని తెలుగు లిపి చూడరా, ఆ చక్కటి గుండ్రాలని చూడు, సందె గొబ్బెమ్మలు వరుసలో కూర్చోపెట్టినట్టు ఆ రాతలు చూడు, నాడెప్పుడో నన్నయ, పోతన్న వదిలిపోయిన తాళపత్రాలలోని ఆ కుదురు రాత చూడు, అదిరా మన భాష, అదిరా మన రాత!  ఇటు నీవి చూడు, కాలరెగరేసి, చక్కగా దువ్వుకున్న దుబ్బు జుట్టులో ఐదు వేళ్ళనీ పోనిచ్చి కావాలని చెరుపేసుకున్నట్టు, చొక్కాని తిరగేసి తొడుకున్నట్టు, ఆ శైలి ఏమిట్రా? రేపు నిన్ను అనర్రా..నన్ను అంటారు, ఎవరు నీకు తెలుగు టీచింగ్సని!

ఒరేయ్ నారాయణా....చిన్న బుచ్చుకున్నావా? మరోలా అనుకోకురా! ఎంతైనా పంతుల్ని కదా! పిల్లల అక్షరకుక్షుల్ని నింపే వృత్తిలో ఉన్నానుగా, నాలుగు వడ్డించటం అలవాటు అయిపోయింది. నలుగురి ఎదురుకుండా నిన్ను తెగిడినా, నిజం ఒప్పుకోవద్దూ, ఏకాంతంలో ఉన్నప్పుడు, నీ అక్షరాలని అలా చూస్తూనే ఉండిపోయేవాడినిరా! వాటిలో పైన చెప్పినట్టు పొగరూ, విసురు కాదురా! నీ అక్షరజాలంలో నాకు పోతన దశమ స్కందం సాక్షాత్కరించేదిరా! ఆ బాలకృష్ణుడి చిలిపితనం, కొంటెతనం, కవ్వింపులు, కేరింతలు, క్రీడలు, సరసాలు, సల్లాపాలు, లీలలు...మోహనం..సమ్మోహనం! నా దగ్గర అక్షరం దిద్దుకున్నందుకు నీ కీర్తిలో నా కృషి కూడా ఇసుమంతన్నా లేకపోలేదు అని అప్పుడప్పుడూ గర్వ పడినా, నిజం నాకూ తెల్సురా. నీ ఈ శిల్పం ఒక వరం, ఒక ప్రసాదం, ఒక కటాక్షం. అందుకునే నిన్ను నలుగురిలో పొగడనురా. ఒరేయ్ బడుద్ధాయిలూ, మీరు కూడా ఆ నారాయడిలాగ వంకర టింకరగా, అక్షరాలని పడుకోబెట్టి, లేకపోతే ఆకాశనికెట్టేసి రాయడం నేర్చుకోండిరా అని నా పిల్లలకి చెప్పను, ఎందుకంటే ఇది చెబితేనో, చూపిస్తేనో వచ్చేదీ కాదు, నేర్చుకునేది కాదు. ఈ ప్రపంచంలో ఒక పేరు మీద ఒక పలుకుబడి రావడం అనేది ఎంత కష్టమో మేష్టారుగా నాకు తెలుసు. అటువంటిది రాత చూడగానే, ఇది ఖచ్చితంగా ఎవరు రాసారో చెప్పగలిగే విధంగా నీ రాతని మలుచుకున్నవంటే దాని వెనక కటాక్షాలే కాదు, నీ దీక్షలు, వరాలే కాదు, నీ పరిశ్రమలూ, ప్రసాదాలే కాదు, నీ ప్రయత్నాలూ ఎన్ని ఉన్నాయో ఊహించగలను. ఐనా ఎవరన్నా అడిగితే ఒక్కసారైనా చెప్పరా, ఎవరు నీకు తెలుగు టీచింగ్సంటే....అదిగో ఫలానా పంతులని!

ఒరేయ్ లక్ష్మీ! నీ చిన్నప్పుడు నేను పాఠం చెబుతుంటే ఆ వెనక బెంచీలో కూర్చుని నా మాట వినకుండా నువ్వు పిచ్చి గీతలు గీస్తున్నావని పట్టరాని కోపం వచ్చి నీ మీద పేంబెత్తం ఎత్తిన దృశ్యం నా కళ్ళళ్ళో ఇంకా కదుల్తోందిరా! ఒరేయ్, ఈ పనికిమాలిన పనులు చేస్తూ ఉంటే రేపు రోడ్ల మీద బొమ్మలు గీసుకుంటూ అడుక్కుని తినిపోతావ్ వెధవా అన్న మాటలు ఇంకా నా చెవుల్లో రింగు మంటున్నాయిరా! ఇదిగో నా ఎదురుగా ఇప్పుడు కొన్ని వందల వేల పుస్తకాలు పడి ఉన్నాయిరా. కొత్తవి, తళతళలాడి పోతున్నాయి, కొన్ని యేళ్ళ, దశాబ్దాల నించీ కొంటూన్నా. కొన్నా వీటిలో ఏ ఒక్క పుస్తకన్నీ తెరిచి చదివిన పాపాన పోలేదు. బజారు కెళ్ళినప్పుడు బడ్డీకొట్టులో తీగ మీద వేళ్ళడదీసిన పుస్తకం మీద నీ బొమ్మ ఉందంటే కొని తీసుకువస్తాను, తెచ్చి కూర్చుని ఇదిగో ఇక ఆ ముఖ చిత్రాన్ని అలా చూస్తూనే మైమరచిపోతాను. గోకులంలో మన్ను తింటూ మట్టి మీద పోసుకునే బాలకృష్ణుడెక్కడ, ఆహవరంగాంలో అర్జునిడిని కర్తవ్యోన్ముఖుని చేసిన గీతాచార్యుడెక్కడ! ఆ రోజు బెత్తం దెబ్బలు తిన్న ఆ చేతులా ఇవి, ఈ రోజు నాకు ఆ జగదానంద కారకుడి విశ్వరూపం కన్నులకు కట్టినట్టుగా గీసి చూపెడుతోంది? చేతులెత్తి దణ్ణం పెడుతున్నానురా! నీ కళలో ఆ దేవుడికి, నీ నిబద్ధతలో ఆ దైవత్వానికి! ఇళ్ళలో, గుళ్ళలో, వాకిళ్ళలో, లోగిళ్ళలో, ఫలనా వారి బొమ్మట అని ఎవరు చెప్పినా పరుగెత్తుకుని వెళ్ళి చూస్తాను, ఇక చూస్తూనే ఉంటాను. చిత్తరువు - చిత్తరువు! ఆ భగవంతుడిని అన్ని వేల లక్షల సార్లు ఊహించుకుంటూ, మురిసిపోతూ, తన్మయత్వంతో పరవశించిపోతూ నువ్వు వేసిన ఈ (ఇహానికి) పనికి రాని బొమ్మలు చూసుకుంటూ ఉండడమే నేను చేసే మానసిక పూజ. దేవుడు గొప్పవాడు కాదు, ఫలాన వాడు దేవుడు అని చెప్పిన గురువు గొప్పవాడు అంటారు. నాయానా లక్ష్మి! ఓం శ్రీ గురుభ్యో నమః!

బాపూ గారు! పర్వాలేదురా! గారు అనేగా అన్నది. మన మాజీ ప్రధాని లాల్ బహదుర్ గారి విద్వత్తుకి కాశీ విశ్వవిద్యాలం వారు గౌరవ 'శాస్త్రి ' (శాస్త్రములు తెలిసిన వాడు) అన్న బిరుదిచ్చి సత్కరించినట్లే, నీకు నేను చేసే సత్కారం ఇది, ఈ 'గారూ కేవలం గౌరవ వాచకం కాదు, నీ తెలుగు పంతులు నీకు ఇచ్చే బిరుదు. ఏమిట్రా ఆ ముత్యాల ముగ్గు! నీ తనివి తీరా తీసుకున్న ఆ రామాయణ రచనలు, ఆ సీతా కల్యాణంలోని ఆ గంగావతరణ ఘట్టం, వాటిలో రాయించుకున్న పాటలు, మాటలు! నాకు తెలుసురా సినిమాల్లో దర్శకుదిడిది ఒక 'సర్వాంతర్యామి సంగ్దిగ్ధం' (God paradox) అని. అన్నింట్లోనూ ఉంటాడు, ఎక్కడా కనపడడు. నువ్వు రాయవు, నువ్వు అభినయించవు, నువ్వు తీయవు, కాని ఇవన్నీ కచ్చితంగా నీ చిత్రాలే, నువ్వు తీసిన చిత్రాలే, నువ్వు మాత్రమే తీసిన, తీయగలిగిన చిత్రాలే. తెలుగు తనానికి నువ్వు పట్టం గట్టిన తీరు అమోఘం. కాటుక కళ్ళలో అంత అందం ఉంటుందని, చీర కట్టుబడిలో అంత సొగసు ఉంటుండని, మునివేళ్ళు ఎత్తి ఎత్తైనది అందుకుంటూ ఉంటూ జీరాడే కుచ్చిళ్ళు, పాదాల వెంబడి రాసుకున్న గోరింటకు ఎరుపులో కలిసిపోయిన పుట్టుమచ్చ నలుపూ, కంటి చూపు కొరడాలు, వాలు జడల వురితాళ్ళు, గోములూ, గోరోజనాలు, అలకలూ-తీర్పులూ, అందానికి ఇవన్నీ నూత్న నిర్వచనాలు. నువ్వు ఇక్కడి నించీ చిన్నప్పుడే ఊరు మారిపోయినా నీ గుండెల్లో మాత్రం మన గోదారి ఉరకలు వేస్తూనే ఉన్నదేం? నది మీద, గట్ల మీద, ఒడ్లలోనూ, రేవులతోనూ, తెప్పల తోటీ, లాంచీలు లాగి, ఆ తల్లిని షోడసోపచారాలతో సేవించుకున్నావు. ఇంతకన్న ఏమి కావాలిరా, ఒక దర్శకుడికి - ఒక పేరు, ఒక మార్కు.


నిన్న చెప్పరురా వచ్చి, నువ్వు పోయావని! నవ్వి ఊరుకున్నా! వీళ్ళ అఙ్ఞానికి, అమాయకత్వానికి, పిచ్చికి. తెలుగు చచ్చిపోయిందిట అన్నంత మూర్ఖంగా ఉంది, బొమ్మ అన్న మాటకు అర్ధం లేదుట అన్నంత అసంబద్ధం ఉంది. దేవుడిక కనిపించడుట అన్నంత అబద్ధంగా ఉంది! భాషలో ఇంకిపోయిన నీ రాత, బొమ్మలో కలిసిపోయిన నీ గీత, చిత్రంలో మమేకమైపోయిన నీ తీత, వీళ్ళకు తెలియదు, బాపు సర్వోపగతుండు, ఎందెందు వెదికినా అందందే కలడు అని. ఉంటా నాన్నా ఇక! శలవు! 

వెధవా అన్నాను కదూ, అవును నాయనా వెయ్యేళ్ళు (తరగని) ధనముతో వర్ధిల్లు!

నీ తెలుగు మేష్టారు,
నర్సాపురం. ప.గో. జిల్లా